Kendini böyle tanımlayan, güler yüzlü bir kadın O. Okuduklarını, gördüklerini, bildiklerini, hayallerini çekinmeden, hevesle paylaşıyor insanlarla. Ayrıca karşı kıyıda, vapur keyfi yapmama sebep olan, huzurlu ve şahane bir ofisi var. Kitaplar ve rengârenk kalemlerle donatılmış bekleme salonunda isterseniz şiir bile yazabiliyorsunuz; denedim, yazdım.

O şahane ofiste keyifli, sıcacık bir söyleşi gerçekleştirdik serin bir akşamüzeri. Araya sınavlar, yolculuklar ve ChatterboxTr’ın tasarım değişikliği girince biraz gecikti röportajın sizlerle buluşması. Affınıza sığınıyor ve sizleri Yasemin Sungur’la baş başa bırakıyorum.

Yasemin Sungur kimdir?

Her zaman öğrenci, sonsuz paylaşımcı!

“Hayallerin hedeflere, hedeflerin gerçeğe dönüştüğü bir yolculuktur yaşam.” diyor, kendini “Heyecanını yitirmeyen öğrenci, yorulmayan kâşif, yenilikçi, araştırmacı, şaşırtıcı, önyargısız, iyimser ve tutkulu bakabilen.” insan diye anlatıyor…

Enerjisini ve örneklerini doğadan alıyor. Öğrenmenin hiç bitmeyeceğine inanıyor, kelimelere hayran, peşlerinde koşuyor, okuyor, izliyor ve yazıyor. Öğrenmek, İletişim, Değişim, Sevmek, Gelişim ve Paylaşım kelimeleri, şu ara peşine takıldıkları.

Yasemin Sungur profesyonel üretkenliğinin 30.yılında gelişim; ben, sen, biz, hepimiz, birlikte diyerek kurduğu Gelişim Enstitüsü’nde her yaştan, herkes için gelişim danışmanlığı, koçluğu yapıyor ve seminerler veriyor. Öğrencilerle başarılı olmak, doğru mesleği seçmek, gelecek planı yapmak, yetişkinler ile kariyer adımları, pozitif iletişim, kişisel marka konularında çalışıyor, ailelere daha mutlu bir yaşam için, koçluk yapıyor. Pek çok şirkette kurumsal eğitimler vermeye ve danışmanlık yapmaya devam ediyor.

KARİYERim GELECEK mi? Kitabının yazarı. Anne, annesinin kızı, sevgili, arkadaş ve her gün fark ettiği başka bir rolde… UNICEF – Çocuk Hakları Tanıtım Kampanyasında çeşitli illerde, 3 yıldır 12-18 yaş arasındaki çocuklara iletişim ve kampanya yönetimi seminerleri veriyor.

Her Zaman Öğrenci, Sonsuz Paylaşımcı; Yasemin Sungur

Kadıköy Kültür Sanat Derneği, Doğal Hayatı Koruma Derneği, Buğday Derneği üyesi, Arı Hareketi Kadın Çalışmaları Grubunda çalışıyor. Sunay Akın İstanbul Oyuncak Müzesinde “Kitap ile Sohbet” etkinliğini her hafta Salı günü yetişkinler için gerçekleştiriyor. Yeditepe Üniversitesinde Temel Koçluk Becerileri eğitimi veriyor.

Üniversitelerden gelen konferans taleplerine yetişmeye çalışıyor. Şimdiye dek 30 civarında üniversitede konuşma yapıp, binlerce genç ile deneyim-bilgi paylaşımı yaptı, devam ediyor. Pek çok zirvede konuşmacı olarak yer aldı.

Kendisi diyor ki; “Ömrüm, hayallerimin peşinde koşmakla nihayet bulacak. En çok yapmak istediğim, en çok sevdiğim işle uğraşıyorum; öğreniyorum ve paylaşıyorum.”

Kariyer, aile, öğrenci koçluğu gibi farklı alanlarda çalışmalar yapıyorsunuz. Koçluk son zamanların gözde mesleklerinden; yaşam koçu nedir, ne yapar?

Koçluk bir meslek mi? Evet, tüm dünyada giderek koç sayısı artıyor ve etkisi görülüyor. Belli konularda uzman kişilerde uzmanlık alanlarına koçluğu ekleyerek çok farklı alanlarda hizmet veriyorlar. Kişinin kendisiyle ilgili bilinçli düşüncelerini kullanarak, o bilinçli düşüncelerin izlerinden giderek ve koçluk yöntemlerini kullanarak yapılan bir çalışma. Koçluğun farklı tanımları var aslında, ancak benim en çok sevdiğim tanım şu: Kişiyi bulunduğu yerden olmak ya da gitmek istediği yere giderken doğru adımları atmasına, o doğru adımları bulmasına yardım etme süreci.

Yaşam koçu yaşamın bütününe bakıyor. Ancak benim uzmanlaştığım üç alan kariyer, öğrenci ve aile. Farklı alanlar gibi görünse de kişinin bütün yaşamında etkili olacak süreçlerde onlara koçluk yapıyorum aslında.

Her zaman öğrenci, sonsuz paylaşımcı!

Sizce neden koça ihtiyaç duyuyoruz? Özellikle şu son dönemlerde…

Günümüzde yaşam çok hızlı ve bu hız içinde, kişi hele ki kendisine fazla vakit ayırmıyorsa ve kendine dair net düşüncelere sahip değilse, kararlarını ve attığı adımları sorgularken bunu birlikte yapabileceği ve belki kendisine ayna tutacak bir insana ihtiyaç duyuyor. Son dönemlerde buna cevap veren şey koçluk.

İnsanlar cevabını bulamadıkları soruların cevaplarını koçla birlikte arıyorlar. Fakat koçlukta ilginç bir şey var:  Koç bunların cevabını vermiyor, size bunların cevabını bulmanız için yol gösteriyor. Ben Formula 1’e katılmış bir yarışçının arabasını hazırlayan insanları, co-pilotu koça benzetiyorum. Doğrudan aracın hızına, sürüşüne bir katkısı yok; ancak dolaylı olarak etkileri oluyor.

Koçlar kişiyle birlikte içinde bulundukları durumu analiz ediyor, kişi için en doğru kararı vermesine yardımcı oluyorlar. Burada önemli nokta koç için iyi olan karar değil kişi için doğru olan karara ulaşılması.

Koçluk deyince genel olarak eleştirilen noktalar da var. Arkadaşlıklarımızla paylaştığımız konular artık profesyonel bir alana taşındığından ve bunun da belli bir ücret karşılığında yapılıyor olmasından dolayı insan ilişkilerinin zarar görüp görmediği koçluk kavramına getirilen eleştirilerden biri. Bu, samimiyete zarar veren bir şey mi gerçekten?

Bana göre koçluğu ve arkadaşlığı asla birbirine karıştırmamak lazım, bu iki kavram birbirinin yerine geçemez! Arkadaşlarla konuşmakla koçla çalışmak arasında çok önemli farklar var. Koç, sizin yolculuk esnasındaki eylem adımlarınızı belirlemenize yardım ederken, arkadaşlarınız size deneyimlerini anlatıyor. Arkadaşınız sizi yönlendirebilir, “Ben böyle yaptım çok iyi oldu, sen de yap!” diyebilir; ama bir koç hiçbir zaman “Bu en iyisi, bunu yap!” demez. Sizin bunu söylemeniz için size doğru yolu gösterir.

Her Zaman Öğrenci, Sonsuz Paylaşımcı; Yasemin Sungur

Koçluk profesyonel bir hizmet aldığınız, ihtiyacınızı ve beklentinizi baştan belirlediğiniz, karşılıklı anlaşarak başladığınız bir süreç çalışması. Arkadaşlarla sohbet keyiflidir,  ancak arkadaşlarınızla konuşamayacağınız şeyleri koçunuzla konuşabilirsiniz, çünkü arkadaşlarınız sizi yargılayabilir ama koçunuz sizi yargılamadan olduğunuz gibi kabul eder. Bu manada koçluk profesyonel ilişkinin de ötesinde bir teknik, bunu anlamak için bu deneyimi yaşamak gerekiyor. Biz koçluk yaparken sorular yardımıyla kişinin kendi kendini sorgulamasını, görünür bir şekilde ortaya koymasını hedefliyoruz.

Her zaman öğrenci, sonsuz paylaşımcı!

Özellikle başarılı bir kariyer inşa etmek isteyenler için piyasada artık tonlarca kişisel gelişim kitapları, eğitimler, videolar, fırsatlar var… Bazen insanların kariyerlerini yapılandırırken bu hengâme içinde kaybolduklarını biliyoruz. Bu hengâmede hangi yönde ilerleyip, hangi araçları kullanacağımızı nasıl kestirebiliriz?

Benim çok sevdiğim bir söz var, “Doğa boşluğu sevmez.” Burada bütün mesele kişinin neye ihtiyacı olduğunu bilmesi, siz bunu bilmiyor ve ihtiyacınız için bir şey yapmıyorsanız yerini başka bir şey dolduruyor. Bu nedenle, neye ihtiyacınız olduğunu bilmeli ve onun için emek vermeliyiz.

İstediği kadar seminere katılmış olsun, ya da kişisel gelişim kitabı okusun, kişi gelişiminden kendisi sorumlu… Katıldığım toplantılarda bana çok sık söylenen bir şey var: “Ben çok kişisel gelişim kitabı okudum ama hiçbir işe yaramadı. Ben çok kişisel gelişim seminerine katıldım hiçbir işe yaramadı.” Ben de diyorum ki onlara giderken ihtiyacınız neydi? Niye gittiniz? Sadece semineri görmek için mi? O zaman gördünüz. O seminerde neydi aradığınız? Kişisel gelişimden bahsettiğimizde de ondan birey sorumlu. Tıpkı karnı acıkan bir insanın karnını doyurmaktan sorumlu olması gibi. Yutkunmazsa o insan o yemeği ona kimse yediremez. Genelde insanlarda kolaya kaçma eğilimi var.”Sihir olsun, tablet olsun ve beni mutlu yapsın, beni başarılı yapsın, bana çok para kazandırsın.” Böyle bir şey yok. Bireysel gelişim sürecinde asıl olan insanların kendi ihtiyaçlarını belirlemesi, bu ihtiyaçları gidermek için istek duyması ve adım atması.

Sizin kariyerinize bakacak olursak, eğitim hayatınız boyunca yaptığınız ve şu anda burada olmanızı sağlayan olaylar nelerdi?

Ben çok meraklı bir insandım. Sorularımla insanları boğardım Bugün de bu mesleği yapıyorum, sorularımla çalışıyorum. Koçluk soru sormaktır, soru sordurmaktır.

Aileme de teşekkür borçluyum; çünkü çocukken beni soru sormaktan vazgeçirmemişler, önüme engel koymak, beni susturmak yerine sorularıma cevap bulmanın yolunu açmışlar. Bugün de hala çok soru sorarım, en belirgin özelliklerimdendir. Bence çok soru sormak size öğrenme yolunu açıyor ve öğrenerek devam ediyorsunuz.

Benim eğitim dönemimden ikinci hatırlanacak şey çok okuduğum. Yerdeki kâğıdın peşine takılırmışım, yani yerdeki kâğıtta bile ne yazdığını merak edermişim. Titiz de bir çocuktum, elime de almaz, kâğıdı ayaklarımla açar okurmuşum. Yani ilginç iki özellik… Bugün de hala her fırsatta elime geçen her şeyi okuyorum.

Her Zaman Öğrenci, Sonsuz Paylaşımcı; Yasemin Sungur

İş hayatınıza gelecek olursak, iş hayatınızda karşılaştığınız en önemli problem neydi, nasıl çözdünüz?

90’lı yıllarda tekstilden turizme pek çok farklı alanlarda şirketleri olan büyük bir grupta insan kaynakları ve halkla ilişkilerden sorumlu bölüm başkanıydım. 1994’te büyük bir ekonomik kriz yaşadık. Bizim şirketimiz çok kötü etkilendi. Çalışan sayısı bir sene içerisinde 7000’den 1500 kişiye düştü. Ekonomik kriz kişisel bir problem olmasa da süreç yönetimi sizin bireysel yeteneklerinizi kullanmanızı gerektiren bir durumu karşınıza çıkartıyor. Herkesin yaklaşımı farklı oluyor kriz dönemlerinde. İki önemli katmanı var kriz yönetiminin: Birincisi dışarıya şirketinizin içinde bulunduğu durumu doğru anlatmak zorundasınız, ikincisi içeride krizi iyi yönetmelisiniz.

Ben o dönemi bir öğrenme dönemi olarak algıladım. O güne kadar yaşamadığım bir şeyle karşılaşmıştım ve o dönemi sürecin içinde bilfiil çalışarak, tecrübe kazanarak değerlendirdim. İtiraz ya da isyan etmek yerine kalmayı seçtim; aylarca maaş bile almadan çalışmayı sürdürdüm. Ve bir öğrenme süreci olarak değerlendirdim. Zaten benim son profesyonel işimdi ve sonrasında bu süreçten öğrendiğim deneyimi danışmanlık yaptığım şirketlerde yaptığım çalışmalarda kullandım. Ve bu süreci de bir artı olarak ekledim iş yaşamıma.

Ekip çalışmasına önem verdiğinizi, bu konuda da çalışmalar yaptığınızı biliyoruz. Takım oyunu oynamanın, ekip çalışmanın püf noktaları neler sizce?

Bir kişi yalnızdır ve iki kişi olduğunuzda ekip olmuşsunuzdur. İki kişilik bir ekip bir işi iyi yapabilmeleri için her şeyden önce konuşmalılar. Konuşabilmek için de birbirimizi dinleme ve anlama becerilerimizi geliştirmeliyiz. Herkes daha çok konuşmak istiyor, oysa iyi konuşmak için öncelikle anlama ve dinleme süreçlerinde etkin davranmalıyız.

Bir ekibin en güçlü özelliği birbirini iyi anlaması, herkesin farklı olabileceğini baştan kabul etmesi ve farklılıklara göre

Her Zaman Öğrenci, Sonsuz Paylaşımcı; Yasemin Sungur

davranış modelleri geliştirebilmesi.

Neden ekip olma ihtiyacı duyuyoruz? Çünkü farklı insanların farklı düşünceleriyle, farklı becerileriyle en iyi fikre, en iyi sonuca ulaşabileceğimizi düşünüyoruz. O nedenle neden ekibe ihtiyaç duyduğumuzu tekrar görmek gerekiyor.

Ekip olmayı en çabuk öldüren şeylerden biri kendi fikrini açıklayan insanların kendilerinden sonra gelen fikirleri dinlememeleri, anlamaya çalışmamaları. Oysa ekip olmanın amacı bu, kaç kişilik ekipsek o ekipten o derece farklı fikrin çıkması ve ortaya yepyeni bir fikir çıkması.

Yani aslında, bir ekip için en önemli şey: iletişim.

KARİYERim GELECEK mi?

Başarının bir sırrı var mı gerçekten? Başarı adı verilen bir kapsül hazırlayıp gençlere verecek olsanız içine neler katarsınız?

Başarı aslında çok göreceli bir kavram ve bence herkesin kabul ettiği başarıyı değil, kendi başarımızı yakalamak için uğraşmalıyız. Bunun için de öncelikle hayal ve hedef olmalı. Hayallerimiz çok önemli. ‘Ah keşke!’ler bizi çok geriye götürüyor. Bu nedenle hayallerimizle kol kola yol almalıyız, onlardan uzak kalmamalıyız. Hayallerimizle yol alırken onları hedefe dönüştürmeliyiz.

Ve elbette hedef koymak da yeterli olmuyor, onu burnunuzun ucuna koyun ve böylelikle hep ilk gördüğünüz o olsun. Sürekli gelişsin hayalleriniz ve hedefleriniz.

Kendi deneyimlerime, okuduklarıma, birlikte çalıştığım pek çok farklı insanın hikâyelerine baktığımda yaşama tutkuyla bağlanan, yaşama aşkı taşıyan insanların daha başarılı olduklarını gördüm. Tutku çok kilit bir kelime burada. Yalnız tutku yetmiyor elbette, bir çabayla ve vazgeçilmez bir istekle desteklenmesi gerekiyor bu tutkunun.

Özetlemek gerekirse, bana göre her başarı hikâyesinde olması gereken: Tutku, çaba ve vazgeçmemek.

Bir üniversite öğrencisinin kişisel gelişim eğitimlerine para harcayamayacağını düşünürsek kişisel gelişimi için başvurabileceği en verimli yollar neler olabilir?

Öncelikle öğrencilikten keyif alsınlar

Öğrencilikte yapılması gereken ne varsa yapsınlar. Aslında öğrencilik bir geçiş dönemi. Yaşamsal sorumluluklarımızın daha az olduğu, kendimizden başka kimseye sorumluluk taşımadığımız bir dönem; bu geçiş dönemini iyi değerlendirebilmek gerekiyor. Bu nedenle öğrencilikten keyif alabilmek çok önemli…

Bunun yanında öğrenci olma sorumluluğu ve öğrenme isteği taşımaları elbette. Çok fazla kişisel gelişim kitabı

Her Zaman Öğrenci, Sonsuz Paylaşımcı; Yasemin Sungur

okumaları, eğitimlere katılmaları da gerekmiyor aslında. Gözlerini ve kulaklarını açık tutmalı ve “Benim neye ihtiyacım var?” ve “Ben ne yapmak istiyorum?” sorularını sormalılar kendilerine. Örnek alabilecek insanlar seçip onların yol hikâyelerini okuyup, öğrenip oradan kendilerini tamamlayabilirler.

En önemli noktalar; “Eksiğimiz ne?”, “Nelere ihtiyaç duyuyoruz?”, “Ne istiyoruz?”… Bunları keşfetmek gerekiyor. Kendini tanımak, anlamak ve doğru aktarabilmek gerekiyor. Bu konuda gelişmek adına da mutlaka üniversitelerdeki sosyal kulüplerde çalışsınlar; farklı alanlarda etkinliklere katılsınlar. Gönüllülük esasıyla çalışılan vakıf ve derneklerde yer alsınlar. Böylece öğrenme isteklerini de karşılamış olacaklar.

Kişisel gelişim dediğimiz şey sadece eğitimlerle sağlanmıyor, özgeçmişlere yazdığımız eğitimlerin ötesinde sosyal beceriler kazanmalıyız. Buna önem vermeli… Ve bilmeliyiz ki kullanmadığımız hiçbir şey bizim değil! Öğrendikleri şeyleri içselleştirsinler, kullansınlar ve bunlarla kendilerine ait hikâyeler yaratsınlar.

Peki ya sürekli ve yalnızca kişisel gelişim kitaplarından medet uman, bir eğitimden diğerine koşan insanlar için ne söylersiniz?

Sürekli kendini arama peşinde olan, kişisel gelişime takılmış insanlara tavsiyem kendilerini aramaktan vazgeçip öncelikle nerede olduklarını, sahip oldukları ile neler yapabileceklerini fark etmeleri. Neler yapabileceklerini keşfedip onları yapsınlar. Böylece mutlu olurlar. Farkındalık dediğimiz şey bu. “Ben kendimi fark etme yolculuğuna çıktım!” diyerek dolaşan ne çok insan var etrafımızda. Okyanusa girerken önlem almamışsak boğuluruz. İhtiyaçlar, istekler, beklentiler ve hedeflerin birlikte gelişmeleri gerektiğini göz ardı etmeden, nerede olduğumuzun ve neler yapabileceğimizin farkında olmalıyız.

Sizden geriye tek bir cümle kalacak olsaydı insanların zihninde, ne söylerdiniz?

Beni şu cümleyle anmalarını isterdim:  “Her zaman öğrenci, sonsuz paylaşımcı!”

Son soru: ChatterboxTr hakkındaki yorumlarınız neler?

Çok güzel bir çalışma. Keşke böyle çalışmalar daha çok olsa ve daha çok insana ulaşsa. Farklı insanların hikâyelerini içeren, farklı bakış açılarına sahip insanların yazılarının yer aldığı ChatterboxTr tarzı siteler daha çok olmalı; çünkü bunlar da bizi geliştiren, zenginleştiren işler.

Günümüz rekabet şartları her geçen gün zorlaşıyor. Artık şartların içinde yenilikçi olmak da var, doğrudan temas da. Peki, siz, en büyük markaların yanında, hatta içinde yer almaya; zorlu ama eğlenceli bir deneyim yaşamaya ne dersiniz?

Nasıl olacak bu iş dediğinizi duyar gibiyim. “Marka elçiliği” size bir şeyler çağrıştırıyor mu? Eğer hakkında bir şeyler biliyorsanız ya da hiçbir şey bilmiyorsanız bile bu yazı size marka elçiliğinden ve detaylardan bahsedecek. Hâlihazırda edinmiş olduğum tecrübeleri de size aktarmaya çalışacağım.

Marka

Öncelikle marka elçiliği ya da kampus temsilciliği sunan firmalara bir göz atalım: Nokia, Microsoft, Efes Pilsen(Hayatı doldur), Redbull, Apple, Coca Cola, YKM, Akampus.com benim sizlere bir çırpıda söyleyebileceğim firmalardan bazıları. İçlerinde Nokia da dâhil olmak üzere, birçok küresel şirketin olduğunu açıkça görebiliyoruz. Dikkat edecek olursak marka elçiliği gayet markalar tarafından ilgi gören bir konu.

Marka Elçisine Zeval Olur mu?

Peki, şirketler için marka elçiliğini önemli yapan ne olabilir? Şirketler en yüksek potansiyelin, akıl ve fikrin üstelik genç ve dinamizmin olduğu yerde yer almak istiyorlar. Tabii şirketlere bakacak olursanız, bu nitelendirmelere zaten sahip olduklarını görebileceksiniz. Anlatmak istediğim Nokia gibi bir firmanın marka elçileri varken, neden Samsung’un marka elçileri yok.

Firmalar marka elçileriyle doğrudan temas kurarak, üniversite öğrencilerine ve gençliğe farklı bir deneyim yaşatmayı planlıyorlar. Hiç beklemediğiniz bir yerde, hiç beklemediğiniz bir şekilde karşınıza çıkarak sizleri şaşırtmaya çalışıyorlar. Bunun için birçok farklı yol deneniyor. Tabii her zaman şaşırtmak ilk amaç değil. Bazen kulüplere, seminerlere veya öğrenci partilerine markaların destek olduğunu da görebilirsiniz.

Marka İletişimi

Görüldüğü gibi artık kurallar değişti ve oyun yeni kurallara göre oynanıyor. Şirketler marka elçilerine çok fazlasıyla güveniyor ve onları özel eğitimlere tabii tutuyorlar. Örneğin Nokia marka elçisi olarak biz de belirli dönemlerde özel eğitimler alıyoruz. Bu eğitim/seminerlerde Nokia’nın tüm servislerini ve yeniliklerini marka elçileri herkesten önce öğreniyor. Dikkat edecek olursanız yenilenme çok önemli ve tabii hız da… Çok başarılı bulduğum şirketlerden Efes’in marka elçiliği sistemine mükemmel diyebilirim. Birçok okulda düzenli olarak gençlerin gelişimi sosyal ve kültürel alanda destekleniyor. Marka elçileri yardımıyla mini MBA’lar, spor etkinlikleri, kültürel faaliyetler ve eğlenceler bunlardan bazıları… Bugüne kadar size de en azından bir kaçı denk gelmiş olmalı.

Marka Elçisine Zeval Olur mu?

Galiba en çok merak edilen soru şu olsa gerek; peki, bir öğrenci nasıl marka elçisi ve/veya kampus temsilcisi olabilir? Aslında az çok yukarıda bu sorunun cevaplandığını sanıyorum. Birçok yetkinliğe sahip olmanız gerektiğini tahmin ediyor olmalısınız. Ama detaylıca açacak olursak; sevilen biri olmak, kulüplerde aktif olmak, sosyal medya ile aranızın iyi olması,  arkadaş çevrenizin geniş olması, okulda olan biten eğitim-seminer-partilerden haberdar olmak en başta gelen genel özelliklerden bazıları. Zira bir marka elçisi olarak üniversitenizde o markayı bire bir temsil ederken, markanın çizgisini ve imajını koruyor olabilmelisiniz. Organizasyon yeteneğinize güvenmelisiniz, gerektiğinde bir organizasyonu tek başınıza planlayabilmelisiniz. Takım çalışmasına yatkın olmalısınız, çünkü diğer temsilcilerle zaman zaman proje geliştiriyor olacaksınız. Ardından geliştirdiğiniz projeleri uyguluyor olacaksınız. Bir projenin başından sonuna kadar işin içinde olacaksınız. Yapmış olduğunuz projenin sonuçlarını yine siz alıyor olacaksınız. Bu gerçekten inanılmaz bir deneyim. Okulunuzdaki seminerler ve eğitimlerde şirketinizden birilerini ağırlıyor olacaksınız. Kısacası bildiğiniz şeyleri geliştiriyor olurken, bilmediğiniz yeteneklerinizi keşfediyor olacaksınız. Sorumluluk almak ise diğer görevleriniz arasında olacak. Evet, herkesin sorumlulukları var fakat marka elçiliği ekstra sorumluluk sahibi olmak anlamına geliyor.

Marka Elçisine Zeval Olur mu?

Bu sorumlulukların belki de en önemlisi; markaya ve markanın çizgisine sadık kalabilmek. Yani markaya ve promote ettiğiniz ürünlere gönülden destek vermek… Eğer ki marka elçisi olarak çalıştığınız firmanın ürünlerini ve servislerini canı gönülden kullanmıyorsanız/kullanamıyorsanız vay halinize; çünkü yaptığınız iş yaşam tarzınıza, attığınız adımlara uygun olmak zorunda. Zira artık o markayla birlikte yaşıyor olacaksınız. Örneğin dinamik ve mobilize olmuş bir hayatınız yoksa

Nokia

Nokia marka elçiliği sizin için pek uygun sayılmaz. Ya da cebinizdeki telefonun başka bir marka olması için can atıyorsanız, yaptığınız iş ne size ne de Nokia’ya uygun olacaktır.

Çalıştığınız marka elçiliği veya kampus temsilciliği görevi sizi birçok yönde geliştireceğine emin olabilirsiniz. Hepsinden ötesi çevreniz genişleyecek ve okul hayatınız sonrası için yatırım yapıyor olacaksınız. Gerçek bir iş deneyimini daha mezun olmadan üstelik global bir firmada deneyimlemiş olacaksınız.

Yazıda elimden geldiğince marka elçiliği hakkında bilgi vermeye çalıştım. Eğer marka elçiliği, kampus temsilciliği hakkında varsa sorularınızı bu yazıya yorum olarak bırakabilir veya BurakYüce.Com ve e-posta adresinden bana iletebilirsiniz.

Üniversite yaşantısı şüphesiz ki birçok insan için çok önemli bir zaman dilimi. Sadece kariyer belirleme olarak değil, kendini tanıma, yetkinliklerini belirleme ve en önemlisi gerçek hayata atılmanın verdiği sancıların çoğu bu dönemde yaşanır. Her ne kadar lise sonrası yapılan tercihle kariyerimizi de seçtiğimizi düşünsek de bunun böyle olmadığını anlamanın en güzel dönemi yine üniversite zamanıdır. Hayat her zaman insanlara yeni yollar sunarak, insanı yolundan çıkarıyor; önemli olan size açılan yeni yolların ne olduğunu görüp, fırsatları değerlendirmek…

Bırakın Hayat Sizi Yoldan Çıkarsın!

Şimdi biraz hayatın beni nasıl yoldan çıkarttığından bahsetmek istiyorum. Lise yıllarında okuduğum kitaplar ve hayallerim sonrasında bilim adamı olma kararı aldım. İlk tercihim bir sürü bilinmeyenlerle dolu bir dal olan genetik, okulum da kesinlikle Boğaziçi olmalıydı. Aldığım puan genetik için yetersiz kalınca bir hocamın kimyadan genetiğe geçişin kolay olduğunu, bu yüzden başka bir üniversite yerine kimya bölümüne girmem gerektiğini söyledi.  Bu tavsiye ile kimya bölümüne girdim. Kimyaya girdikten bir sene sonra artık bölüm değiştirme zamanıydı, her şey yolunda iken genetiği o kadar da istemediğimi ve kimyayı sevdiğimi düşündüm; bölümümde kalma kararı aldım.  Çünkü o zamanlarda kimyayı gerçekten seviyordum. Fakat her aşk gibi zamanla her şey değişiyordu.

Üniversitedeki ilk senenin sonunda Türkiye’nin ilk ve tek kampus dergisi olan “Dinamik”in reklam ve pazarlama

Bırakın Hayat Sizi Yoldan Çıkarsın!

sorumlusu oldum. Sadece zaman geçirmek, yeni insanlar tanımak için girdiğim bir öğrenci kulübünün benim hayatımı bu kadar etkileyeceğini o zamanlar tabii ki tahmin edemezdim. Konuşmaktan, kendi ailesinden para isterken bile çekinen birisi olarak başladığım bu yol beni bir anda dergiye reklam alabilmek için her şeyi yapabilecek bir potansiyel haline getirdi. Bu süreçte pazarlama ve reklam dünyasında gerçekten çok önemli insanlarla tanıştım ve müthiş bir çevre yaratma fırsatım oldu.

Yaklaşık bir yıllık bu süreçte reklamcılığa olan ilgim çok fazla arttı. Bunun sonucunda “Bir şekilde denemeliyim!” dedim kendi kendime… Eğer olmazsa nasılsa elimde kendi branşım olan kimya vardı. Dinamik dergisinden sonra “Cinemascope” adlı bir dergiden yine aynı görev tanımıyla çalışmak için beni görüşmeye çağırdıklarında önce afalladım. Görüşmeye gittiğimde ise karşımdakilerin daha fazla afalladıklarını fark ettim. 18 yaşında birinin karşılarına geleceğini hiç düşünmemişlerdi, tecrübeli olduğumu ve bundan yararlanmak istediklerini söylediler. 3 ay gibi kısa bir sürede ilk sayı için uğraştım. Bu sırada benim kontrolümde çalışan insanların hepsi benden en az 5 yaş daha büyüktü.

Semih Çalışkan

İlginç dergi tecrübelerinden sonra anladım ki ben aslında dergiye reklam almayı değil, reklamların nasıl yapıldığını, sürecin nasıl ilerlediğini görmeliyim… Bu süreçte “Youth Republic”den Kampus Marka Yöneticiliği teklifi aldım. Bir buçuk yıl süren süreçte birçok marka ile çalıştım, büyük toplantılara girdim, ileride ulaşmak istediğim pozisyonlardaki insanlarla tanıştım ve o andan itibaren “profesyonel öğrenci” tanımına girmeye başladım. Youth Republic ile eş zamanlı olarak “Ogilvy& Mather” adlı global reklam ajansının müşteri ilişkileri departmanında 6 ay boyunca yarı zamanlı olarak çalıştım. O kadar çok gaza gelmiştim ki, arkadaşlarımla birlikte kendi ajansımızı kurma kararı aldık ama başaramadık. Burada yenilginin ne olduğunu anlarken, kazanmanın ne olduğunu da büyük markaların yaratıcı beyinleri aradıkları yarışmalardaki birinciliklerle tatmış oldum.

Ogilvy’den sonra bir anda farklı bir dünyaya girmiş olduğumu anladım. Bir anda McCann Group’tan, Starcom’dan teklifler gelmişti. Tam onlarla birlikte yeni yollara gitme kararı almışken hayat beni yine yoldan çıkardı. Youth Republic’te çalışma fırsatı bulduğum dünyanın en büyük alkollü içeçek firması olan Diageo, bana yeni bir yol önerdi: Event Management! Ogilvy zamanında ajans tarafını tanıdığımı, artık daha kurumsal bir şeyler yapmam gerektiğini anlamıştım. Tam olarak denemem gereken şeyin marka yönetimi olduğunu düşünürken, Türkiye’de hatta dünyada tecrübe etmesi en zor alanlarından biri olan Event Management’ı öğrenme fikrini geri çeviremezdim, çevirmedim de… Bu süreçte dünyanın en büyük markaları olan J&B, Johnnie Walker, Smirnoff, Baileys gibi markaların eventlerini büyük sorumluluklar alarak gerçekleştirdim ve kısa süre sonra “Smirnoff& Baileys Event Assistant” görevine getirildim. Türkiye’deki reklam kısıtlamalarından dolayı gördüm ki, alkol sektöründe yapılan marka yönetimi aslında yüzde %90 oranında Event Management. Ama ben yine %10’luk kısmı halen merak ediyordum. Bu merakım doğrultusunda Smirnoff marka takımında “Management Trainee” oldum. Tabi bunlar devam ederken, bir sürü markanın buzz agent sistemini kullanarak hayata geçirdiği markalarla çalışma fırsatım oldu. Apple ve Nokia bu markalardan birkaçı…

Bırakın Hayat Sizi Yoldan Çıkarsın!

Bütün bunlar yaşanırken dönüp bir de baktım ki üniversitede son senemdeyim. O anda kimya diye bir bölümde okuduğumu hatırlamak zorunda kaldım. İlk senelerdeki “nasılsa elimde kimya var” tarzındaki güvence artık benim için çok da güvenilir gelmiyordu çünkü pazarlamayı daha iyi bildiğimi düşünüyordum. Kimya benim için sadece bir etiketi tamamlayacak öğe olarak kalmalıydı hayatta.

Tüm bunları anlatmamın bir sebebi var; hayatın insana neler sunabileceğini göstermek! Şunu söylemeliyim ki bir

Bırakın Hayat Sizi Yoldan Çıkarsın!

öğrencinin okuduğu bölümle hayatta yapmak istedikleri çok farklı olabilir. Eğer bu insanlardan biriyseniz öncelikle sakin olun, yalnız değilsiniz. Ama biraz da sevinin çünkü bunu fark edecek kadar zekisiniz. Reklamcılığa ilgimden sonra okulun ikinci senesinde Bilgi Üniversitesi Reklamcılık Bölümüne geçme kararı almıştım, çünkü Kimya’da vakit kaybediyorum gibi geldi. Bilgi Üniversitesi’ndeki bir öğretim görevlisinin “Neye sahip olduğunun farkında değilsin, Boğaziçi bırakılıp Bilgi’ye mi gelinirmiş! Lisansı bitir, master’a gelirsin.” demesiyle kendime gelip bu düşüncemi ertelemiştim. Evet, gerçekten de okuduğunuz okul önemli bir “Brand Name”. Bu her üniversite için geçerli… Her biri bir marka ve okuyanlar da o markanın birer ürünleri.

Bırakın Hayat Sizi Yoldan Çıkarsın!

“Peki, o halde Kimya okumanın bana ne yararı oldu?” İnanın çok! Kimya okurken tamamen alakasız bir alana odaklanmak büyük bir riskti ve ben bu riski göze alabilecek cesareti gösterdim. Bu bana, hayata nasıl bakmam gerektiğini öğretti. Çünkü bizi farklılaştıran şey hayata bakış açılarımız. Kimya, bana her şeyi en ufak ayrıntısına kadar

Bırakın Hayat Sizi Yoldan Çıkarsın!

görebilmeyi, bir şeyin neyle, nasıl reaksiyon vereceğini öğretti. Her işte lazım olan analitik zekamı pekiştirdi. Bunun yanında aslında ben bölümden çok okulun koridorlarında öğrendim çoğu şeyi. Yaratıcılığı, gözlemlemeyi, mizahı, müziği, sinemayı, fotoğrafçılığı… O yüzden eğer kendi alanınızda kariyer yapma fikrine sahipseniz bile hayatın size sunduklarını kesinlikle yasak bahçelerdeki meyveler gibi düşünmeyin. Size yasak bir bahçe gibi gelen o yerlere girdiğinizde çırılçıplak kalabilirsiniz… Fakat hayatta bunu da öğrenmeniz gerektiğini unutmayın. Her şeyinizi kaybetmek aslında en büyük ders, geçebilirseniz tabii.

Hiçbir şeyin vakit kaybı olduğunu düşünmeyin sakın. Eğer bir uğraşınız vaktinizi alıyorsa bilin ki bunun altında yatan bir neden var.  Birden fazla insan olun; hayatta çok tercih şansı yokken, sizi tercih edebilecekler için bir sürü şey önerin. Her yabancı dilin, sadece bir iletişim aracı olmadığını öğrenin mesela, kültürlerini de irdeleyin.

Bırakın Hayat Sizi Yoldan Çıkarsın!

Etrafınızdakileri çok dinlemek pek de doğru bir davranış olmayabilir her zaman; hata yapıyorsanız bile hata yapmanın sizin için en büyük özgürlük olduğu dönemin de üniversite yılları olduğunu unutmayın. Bunun haricinde bakmak, yenilikleri ve trendleri takip etmek, hep önden yürümek bir öğrenciyi hatta bir insanı farklılaştırabilecek en önemli davranışlar. İnsan ancak sevdiği işle ilgilenirse mutlu olabilir. Benim de aşkım biraz şekil değiştirdi; şimdi “notion creation/nosyon yaratıcılığı” konusunda bir şeyler yakmak istiyorum. Sizin aşklarınızda da büyük değişimler olacak, doğrusu da bu… Aynı yerde olmaktansa biraz silkelenmenin daha iyi olduğundan eminim, hele ki bu genç yaşlarımızda. Bütün bunları yaparken, kendinize güvenin, sizi yıkmaya çalışanları sevin, çünkü sizi onlar güçlü yapacaklar. Değişime karşı çıkmayın, her gün yeni bir şey bulun. Bir marka yaratın kendinizden, hayatın her anında ona göre yaşayın… Bir şekilde alıcınızı buluyor olacaksınız zaten. Bir de hayatın sizi yoldan çıkarmasına izin verin.

Afşın Avcı – Son bir yıldır neredeyse herkesin dilinde dolanan bir terim olan sosyal medyadan nasıl yararlanılabilir acaba? Sosyal medyanın tanımını yapmak istemiyorum. Zaten bunun ne anlama geldiğini henüz kestirememiş olan veya farkında olmayan üniversite öğrencilerine sosyal medyanın nasıl kullanılacağından bahsetmek manasız olur.

Yine de ufak bir tüyo; Youtube’daki “Social Media in Plain English” videosu bu konuda bir fikir verecektir.

Tabir itibariyle, sosyal medya çok geniş bir alanı kapsadığı için bir üniversite öğrencisinin bu alanın her köşesinden yararlanması zaten mümkün değil. Dolayısıyla önemli bazı araçlara odaklanmak bu durumda doğru bir secim olur.

Sosyal networking araçları günümüzde bir kişi hakkında profesyonel anlamda bilgi almak için en uygun platformlar. Bu platformların basında xing ve linkedin geliyor. Konferanslarda veya toplantılarda gerçekleştirilen kontaklar bu araçlar aracılığıyla kuvvetlendiriliyor. Ayni şekilde is başvuruları da benzer araçlar üzerinden kontrol edilebiliyor. Bu araçların hayati olmalarının sebebi bilgi! Sizin hakkınızdaki güncel bilgilere istediği zaman ulaşmak isteyen bir ise alım sorumlusunun kullanabileceği en iyi araç şüphesiz bu bahsettiklerim olacaktır. Çünkü cv statiktir. İş başvurusundan 4 ay sonra hala ayni şeyleri anlatır.

Profesyonel networklerin arkasında duran, buzdağının belki de görünmeyen kısmını anlatan sosyal komüniteler. Kanada’da IBM tarafından işinden çıkartılan Nathalie Blanchard isimli bir kadın sigorta şirketinden depresyondan kurtulması için her ay para yardımı alıyordu. Sigorta şirketinin(Manulife) Natalie Blanchard’ın Facebook’taki bazı fotoğraflarını görmesi bu yardımı kesmesine neden oldu. Bu fotoğraflarda Natalie arkadaşlarıyla barda eğlenirken veya doğum gününde plajda güneşin keyfini çıkartırken görüntüleniyordu. Burada dikkat edilmesi gereken nokta bu komünitelerin sizi ispiyonlamaması.

Ülkemizde pek yaygın olmamakla birlikte üniversitede okurken kariyer hedefini belirleyen bir öğrenci için örneğin Twitter ve FriendFeed altın değerinde. Bu tip sosyal medya araçlarında çalışmak istediğiniz sektördeki kişileri takip ederek iletişim kurma imkânınız mevcut.

Sosyal medya araçları is arayan bir öğrenciye çok çeşitli fırsatlar sunabilir. Fakat.. Pratiğe dökünce gerçekten öyle mi? Bu konunun üç odağı var.

Öncelikle üniversite öğrencilerinin kendileri. Sektörde iş ve pozisyon azlığından yakınan öğrencilerin sosyal medya profillerini bırakın, özgeçmişlerini güncellemekten bile aciz olduğunu görüyoruz. Bu daha çok emek vermeden bir şeyler elde etmeye alışmanın sonucu. Çünkü artık nereden nasıl mezun olduğunuz çok da önemli değil. Önemli olan fark yaratmak. Tepeden tırnağa bir fark yaratmaktan söz ediyorum. Bir üniversite öğrencisi bahsettiğim araçları kullanarak bir fark yaratamıyorsa, bir şirketin bu öğrenci için yapabileceği pek az şey vardır. Bu noktada fark yaratmanın yolu, planlı ve bilinçli bir sosyal medya kullanımından geçiyor. Yani bu araçları kullanmak gerektiği için değil de profesyonel olarak kendimizi daha iyi ifade etmemize yardımcı olduğu için kullanmaktan bahsediyorum.

Şirketler açısından baktığımızda bu araçların özellikle Türkiye’de çok da ayırt edici bir anlam taşımadığını söylemeliyim. Yavaş bir geçiş dönemi yaşamakla beraber geleneksel işe alım yöntemleri hükümranlığını sürdürüyor. Bazı uluslar arası şirketleri burada ayrı tutalım. Online iş arama sitelerinde hala bazı şirketler veritabanı amaçlı iş ilanları yayınlıyorlar. Bu ilanlara başvurup da aynı cevabı alan öğrencilerin bu şirketleri pek de iyi anmadıklarını itiraf etmeliyim. Yine bazı özgeçmişlerin İK müdürlerinin masasında “daha uzun” durmalarını sağlayan bazı sebepler yaşamaya devam ettikçe Türkiye’de sosyal medya araçlarının şirketler açısından önemsenmesini beklemek çok da doğru olmaz. Fakat umutsuz olmamak lazım. Nitekim çoğu uluslar arası şirket gelen başvuru sahiplerinin Xing ve LinkedIn profillerini ziyaret etmeden işe alımları gerçekleştirmiyorlar.
Konunun son odağı belki de doğrudan konuyla alakası olmayan akademisyenler. Üniversitelerdeki akademisyenler hala piyasa şartlarından bihaber. Birkaç üniversite haricinde öğretim görevlileri öğrencileri sadece “ders” ve “sınav” odaklı, lise eğitiminden farklı olmayan bir eğitim modeliyle eğitmeye çalışıyorlar. Bir akademisyenin esas görevi öğrencisinin işe alınmasını garantilemek olmamasına rağmen ona bu ortamı sağlamakla yükümlüdür diye düşünüyorum. Bunun için ilgili olduğu konu ile gerek özel sektör gerekse de devlet birimleriyle her daim ilişkide olan ve bu konu hakkında gerekli araştırmaları yapan akademisyenlere ihtiyaç var. Fakat herhangi bir üniversitede pazarlama dersi veren bir akademisyenin “interaktif pazarlama”nın farkında olup olmadığı tartışmaya açık doğrusu. Ya da insan kaynaklarını kapsayan bir bölümde eğitim gören öğrencilerin Online Özgeçmişler hakkında ne kadar eğitim aldıkları meçhul.

Sadece Twitter dahi artık iş aramak için kullanılabiliyor. Burada bir parantez açmak gerekebilir; hiçbir sosyal medya aracı bir öğrenciye direkt olarak iş sağlamaz. Bu tip araçlar networking amacıyla kullanıldığı zaman meyvelerini vermeye başlar. Ama Türkiye’nin diğer teknolojik trendlerde olduğu gibi bu trendi yakalamasında da biraz zamana ihtiyacı var. Gördüğüm kadarıyla Boğaziçi, Sabancı, Bilgi, ODTÜ ve Bilkent gibi öncü üniversiteler hem öğrenciler hem de akademisyenler açısından bu konuya hayli hâkimler. Topyekûn bir gelişmeyi ise üniversite öğrencilerinin bu araçları kullanmadaki ısrarcılığı getirecektir. Yani öğrenciler LinkedIn, Twitter, Xing, FriendFeed gibi araçları iş fırsatları için kullanmakta ısrarcı oldukça hem şirketler buna kulak tıkayamayacak hem de akademisyenler bu araçların ne anlama geldiği konusunda fikir sahibi olacaklardır.

Bu yazı ChatterBoxtr.com‘da yayınlanmak üzere Afşın Avcı tarafından yazılmıştır.

Kariyer yolculuğunuzdan bahsetmenizi istersek, bugüne kadar hangi görevlerde bulundunuz ve geleceğe yönelik kariyer hedefiniz nedir?
ODTÜ’den mezun olmadan önce proje mühendisi olarak çalışmaya başladım. Bu çalışma sırasında hem bir ekip çalışması içindeydim, hem de kendi yürüttüğüm belli görevlerim vardı. İş hayatımdaki ilk adımlarım işte böyle başladı. İlk iş tecrübemde işletme bilgisinin önemli olduğunu gördüm ve İşletme Master Programı’na girdim. Master sonrasında, iş hayatım için Ankara’da fırsatları kovalamaktansa İstanbul’a geldim.

Bir ay içinde doğrusu çok zevkli olduğuna inandığım bir işe başladım. Bu iş hem pazarlamayı hem de planlamayı içinde barındırıyordu. Küçük ama yoğun çalışan yurtdışı operasyonlardan sorumlu bir ekipte çalıştım. Bu çalışmalarım içinde doğrusu üst düzey yöneticilerin içinde yer almam benim için çok büyük bir fırsattı, daha yeni işletme master’ını tamamlayıp, çıkmışken çok iyi bir fırsatı değerlendiriyordum. Burada bir çok alanda İşletme Master Programı’nda öğrendiğim bilgileri pratiğe dönüştürme şansım oldu.

Yaklaşık iki sene çalıştıktan sonra SBS’te bir fırsat olduğunu öğrendim. Karşımda müthiş bir çaba ve başarı gerektiren bir iş vardı. Başlangıçta genel müdüre bağlı olarak danışmanlık yaptım. Daha sonra şirkette strateji ve operasyonel mükemmelliyete yönelik çalışan bir ekip oluşturdum ve ekibimdeki arkadaşları oluşum sürecinde farklı projelere yönlendirdim. Yeniden yapılandırma sırasında stratejik planların operasyonel hale gelmesini sağlamak için ne şekilde kullanılacağına dair çalışmalar gerçekleştirdik. Daha sonra sorumluluklarıma pazarlama da dahil edildi ve Stratejik Planlama ve Pazarlama Grup Müdürü olarak yöneticiliğe devam ettim. Şirketin pazarlama planını ortaya çıkarttık, hizmet portföyünü oluşturduk, müşteri ilişki yönetimi üzerine çalıştık ve satış tarafındaki süreçlere katkıda bulunduk. Bu dönemde SBS büyük başarılar elde etti. Ayrıca iş geliştirme sorumlulukları üstlenerek Türkiye’de ilk olan bilişim güvenlik hizmetlerinin iş geliştirmesini gerçekleştirdim.

Normalde lise eğitimi çok fazla sorulan bir soru değildir ama mevzubahis T.E.D Ankara Koleji olunca sormadan geçmek olmaz. Liseden başlayarak, daha sonrasında üniversite ve master eğitimlerinizin şu anda bulunduğunuz yerde olmanıza hangi yönde katkısı oldu?

Doğrusu T.E.D Ankara Koleji gurur duyduğum bir lise. Oradaki arkadaşlıklar, edindiğim öğrenim daha sonraki iş hayatımın ve öğrenimimin temelini oluşturdu. Üniversitede ise mühendis olmamdan dolayı analitik bir bakış açısı kazandım. Bu durum birçok konuyu parçalara ayırıp yönetebilme gibi bir nosyon kazandırdı. Makine mühendisiyim ama ne kadar mühendislik yaptın diye sorarsan sadece bir sene yaptım doğrusu. Daha sonrasında işletme ağır bastığı için ODTÜ’de İşletme Master’ına başladım. Master apayrı bir yöndü. Zaten o doğrultuda da devam ettim. Ağırlıklı olarak Pazarlama ve Planlamayla ilgilendim. Ardında da İTÜ’de de Pazarlama alanına odaklanarak doktoraya başladım. Fakat doktorayı işle beraber yürütmenin aslında çok zor bir iş olduğunu sonradan anladım.

Peki neden yurtdışı değil de yurtiçiı master’ı tercih ettiniz? Bir de neden aynı üniversitede?

Doğrusu yurtdışı master çeşitli imkanlar gerektiren bir seçenek. O günlerde ODTÜ’deki hocalarım beni teşvik etti ODTÜ’de master yapmaya. Yurtdışı master o zaman araştırmadığım bir seçenekti. Hocalarımın ve çevremin beni ODTÜ’de master yapmaya teşvik etmesi bu kararı vermemde etkili oldu.

Peki eğitim ve iş hayatınızda sizi yanınızdakilerden farklı kıldığını düşündüğünüz bir özelliğiniz var mıydı? Varsa öğrenebilir miyiz?

Özellikle master sırasında mümkün olduğu kadar geniş bir çevre ve sosyal aktivitelerle ilgilendim. Bunlar insana çok önemli imkanlar sağlıyor. Ben de doğrusu iş hayatındaki fırsatları bu şekilde yakaladığımı söyleyebilirim. Hem ilk hem de ikinci işimde tanıdıklarım sayesinde fırsatlardan haberim oldu. Daha sonrasında standart işe alma süreci sonrası bu işleri elde ettim.

Yani aktif olmak diyebiliiriz?

Evet, tabii ki. Ben şuna inanırım; şans birçok noktada karşınıza çıkabiliyor, eğer hazırlıklıysanız bunları değerlendirebiliyorsunuz. Benim karşıma şansın çıktığı birçok noktada hazırlıklı olduğumu düşünüyorum. Hazırlıklı olmak da bir yandan çalışmak, bir yandan da çevre manasına geliyor.

Üniversite eğitimi sırasında aktif olmak ve akademik başarı arasındaki denge hakkında ne düşünüyorsunuz?

Biraz ben soruyu açayim aslında; sadece iş veya okul hayatında değil, insan hayatı boyunca pek çok topu havada çevirmeye çalışıyor. Bunlardan biri sağlık, bir diğeri aile, bir diğeri iş, öğrenim… Zaten ben öğrenimin hayat boyu süren bir şey olduğunu düşünüyorum. Dolayısıyla hiçbir zaman birinden biri ağır basmalı gibi bir yaklaşımım yok. Nasıl bir sirkte bu topları düşürmeden hepsini çevirip gösteriyi devam ettiriyorlarsa sizin de bu gösteriyi hayat boyu yapabiliyor olmanız lazım.

Soruya gelecek olursak, tabii ki başarıyı getiren şey genelde iyi bir okul hayatıdır. İstisnalar dışında bu böyledir. Not ortalaması bir sonuçtur fakat bir ölçü olduğu da gerçektir. Ama bunun yanında her zaman iyi bir çevre edinebiliyor olmak, sosyal olarak da başarılı olmak başarıyı getirir. Kulüpler, organizasyonlar veya hocalarınız tarafından takdir edilecek fırsatları değerlendirebiliyor olmanız eğitim başarınızın yanında elde etmeniz gereken başarılar.

Dolayısıyla akademik başarı ve kabarık bir staj defteri gayet önemli?

Tabii ki. Staj konusuna girmedik aslında. Bence staj hepsinden daha önemli.

Sosyal aktivitelerden ve not ortalamasından daha önemli yani?

Ama diğer yandan iyi bir stajı yapabilmek için bu ikisi olmazsa olmaz. Bunlar bağlantılı birbirine. Ama bu ikisine sahip olup da stajı yapmadığınız takdirde bu başarınızla elde edebileceğiniz iş imkanlarınızı değerlendiremiyor olursunuz. Mesela sene içinde 7-8 ay çalışan bir öğrenci “bu yaz dinleneyim” diye düşünürse karşısına çıkabilecek fırsatları kaçırıyor olabilir. O nedenle tavsiyem kesinlike yaz mevsiminde olabildiğince iyi bir yerde staj yapılması. Bu stajın ileride öğrenciyi iş hayatına hazırladığı unutulmamalı.

Siemens’de çalışırkan çalışanlarımın çoğunu daha önceki stajerlerden seçmişimdir. Kimisi okulunu bitirip staja gelip, iki ay sonra işe alındı. Kimileri de bir önceki sene staja gelmişlerdi, ertesi sene işe alındılar. Bu durum hem öğrenci hem de yönetici için çok faydalı bence. Çünkü özgeçmişe bakarak işe alma görücü usülü evlenmeye benziyor. Çok kısa görüşmelerle yönetici, adayı tanımaya çalışıyor.. Bu görüşmelerdeki beklentilerin ileride karşılanmaması hayal kırıklığı yaratabiliyor. Dolayısıyla stajda elde edilen referanslar ve başarılar iş arayanlar için müthiş bir avantaj sağlar.

Üniversite eğitim kısmını biraz toparlayacak olursak Türkiye’de bir üniversite öğrencisinin kendini farklılaştırması için güzel bir not ortalaması, sosyal aktiviteler, organizasyon becerisi ve bunların sonucu olarak iyi yerlerde yapılmış başarılı stajlara ihtiyacı var diyebilir miyiz?

Evet. Bunların sonucundan çok, iyi stajların sonunda iyi bir iş elde edilecektir. Bu üçünün bağlantısını böyle kurabiliriz.

Peki iş hayatınıza geçelim istiyorum. Hatırlaması zor bir soru olabilir belki, iş hayatınızda yaşadığınız en büyük kriz neydi? Nasıl çözdünüz?

Almanya’daki tecrübelerimden bahsedebilirim. Ben bunu çok büyük bir kriz olarak görmüyorum aslında. Yurtdışındaki iş imkanları insana farklı tecrübeler kazandırıyor, sen de fark edeceksindir bunu. Almanlarla Türklerin iş yapış biçimleri çok farklı. Benim şöyle bir imkanım oldu; ben Almanya’da, Amerika’daki işlerin koordinasyonundan sorumluydum. Dolayısıyla hem Amerikan, hem Alman hem de Türk iş yapış biçimi bir araya gelmiş oldu.

Bir ara Almanları ve Amerikalıları bir arada çalıştıracak bir proje teklifi hazırlamamız gerekiyordu. Bu süreçte Amerikalılar teklifi hazırlamak için çok istekliyken Almanlar ise rahatsızdı. Çünkü Almanlar kendilerine son anda gelen işlerden hiç hoşlanmıyorlar. Amerikalılar, teklif vermeye son dakikada karar verince, Almanları bu işin içine çekmek zor olmuştu. Burada zorluk Almanların son dakika işlerini sevmemelerine rağmen onları ikna etmek, Amerikalıların da bir yandan Almanlarla sorunsuz bir şekilde çalışmalarını sağlamak olmuştu. Nasıl aştığımıza gelirsek Almanlara işin ne kadar acil ve kendileri açısından da önemli bir referans olduğunu anlatarak, onları ikna ederek aştık.

Burada önemli olan farklı kültürlerin farklı yaklaşımlarına hazır olabilmek ve bunlara yönelik farklı taktikler gerçekleştirebiliyor olmak.

Biraz da sizin alanınızla ilgili konuşmak gerekirse, IT’nin ilerlemesiyle birlikte Pazarlama inanılmaz açılımlara yöneldi. Türkiye’de ve dünyada IT’nin pazarlamayı değiştirmesiyle ilgili ne gibi fırsatlar var?

Çok büyük fırsatlar var. Tutundurma çalışmaları olarak baktığımızda bundan 10 sene öncesinde internet çok az bütçe ayrılan bir mecraydı fakat şimdi kimi bütçelerin %50den fazlası internete ayrılıyor. Kadroların değişmesi,  internet bilgisi ve bilincine sahip kadroların artmasıyla bu tarafa doğru çok daha ciddi bir yönelim olacak zaman içinde. Ben internetin pazarlamadaki rölünü çok büyük görüyorum.

Son zamanlarda ortaya çıkan sosyal ağların da daha fazla kullanılmasıyla internet üzerinden pazarlamanın daha verimli kullanılacağını düşünüyorum. Bu alanda büyük fırsatlar var yöneticiler için. Bunları kullanan kazanacak, kullanamayan geride kalacak.

Sosyal ağlar demişken, sırf bu fırsatı kaçırmamak adına bazı markaların sosyal ağ iletişimini abarttığını düşünüyorum. Eskiden bir ürünü TV’de görüp, bakkaldan alırdık. Şimdi ise çok samimi bir ilişki ortaya çıktı. Bu ilişkinin derecesi nasıl yönetilmeli?

Bence güzel bir noktaya değindin. Burada önemli olan şu; marka kimliği. Eğer stratejiler marka kimliğine göre belirleniyorsa görebiliriz ki bazı markalar sosyal ağları daha fazla kullanırken bazıları da daha sınırlı olarak kullanacaklar. Burada bir genelleme yapıyor olmak zor ama söylenebilecek en geçerli şey bu durumun tamamen ilgili markanın stratejisine bağlı olduğu.

Peki başarılı bir iş hayatının sonu hep danışmanlığa mı gider?

(Gülüyor) Güzel soru. Doğrusu danışmanlık şu noktada ilgi çekici; siz sahip olduğunuz bilgiyi, elde ettiğiniz tecrübeyi eğer kullanabiliyorsanız bu sizi tatmin eder. Yani şunu kast ediyorum; çeşitli şirketlerde otuz senelik yöneticilik yapmış bir kişi emekli olduğunda inzivaya mı çekilmek ister yoksa o bilgi ve tecrübeyi farklı yerlerde kullanmak mı ister? Benim tahminim ikincisi yönünde.

Eğer başarılı bir iş hayatının sonunda başarılı bir danışman olabilmişseniz ne mutlu size. Çünkü bu, sahip olduğunuz tecrübeyi ve bilgiyi başkaları için, başkalarına yol göstererek kullanabiliyor olduğunuzu gösterir.

Her ne kadar tecrübeli olsanız da danışmanlık konusunda bir şirket kurup tek başınıza yürütmek bir nevi girişimcilik sayılır. Bildiğiniz bir alan olsa dahi tamamen sizin sorumluluğunuz olan bir işin altına giriyorsunuz. Bu ne gibi keyif veya zorluk getirdi hayatınıza?

Zorluklardan başlamak gerekirse, siz bir şirkette bir pozisyonu üstleniyorsunuz. Bu pozisyonun bir iş tanımı olur. Şirketin içinde de tanımlanmış yönetmelikler ve prosedürler mevcuttur. Dökümanların standardizasyonu vardır. Yani dönen bir çarkın içinde bir dişli oluyorsunuz. Ama bir girişimci olarak kendi işinizi kurduğunuzda herhangi bir sistem söz konusu değil. Sistemin sözkonusu olmaması bir sistem yaratmanızı gerektiriyor. Bu işin güç tarafı fakat sahip olduğunuz tecrübe bunun üstesinden gelmenize yardımcı oluyor.

Keyfine gelirsek de ileride bu işin sonucunda başarmış olduklarıma dönüp baktığımda çok büyük keyif alacağıma inanıyorum. Bunları birey olarak yapmış olmak da artırıyor bu keyifi.

Başarı denince aklınıza gelen ilk üç kelime ya da kavram nedir?

Çalışmak, çalışmak, çalışmak…

Sabancı modeli oldu bu sanki?

Çalışmak aslında en önemli kavram. Ama onun arkasında iyi bir ağ kuruyor olmak önemli. Sizin başarınıza katkısı olacak insanlar ve çevre çok önemli. Dediğim gibi şans çeşitli anlarda yüzünüze gülebiliyor. O fırsatları değerlendirebilmek için hazırlıklı olmanız gerekir. Hazırlıklı olmak da çalışmaktan geçiyor. Onun için çalışmak, çalışmak, çalışmak diyorum.

Son olarak ChatterboxTr’a göz attınız mı? Yorumlarınızı alabilir miyiz?

Çok başarılı bir site. Görünüm olarak beğendim öncelikle. Asıl önemlisi konusunda uzman kişilerle röportaj yapıp onların yazılarına yer vermeye çalışıyorsunuz. Ne yaptığınızı bilerek ilerliyor olmanız da hoşuma gitti. Tabii burada sanırım Aslıhan Nasır’ın da büyük bir payı var. O açıdan da büyük bir şansınız olduğunu düşünüyorum. Gelecekte de daha büyük başarılar diliyorum.

Bu röportaj ChatterBoxtr.com‘da yayınlanmak üzere Afşın Avcı tarafından hazırlanmıştır.

Hande Kımıloğlu – Son yılların en baş döndürücü teknolojik gelişmelerinin başında telekomünikasyon ve Internet dünyasında olup bitenler geliyor. Herkesin, her an, her yerde ulaşılabilir ve iletişim kurulabilir durumda olması sadece gündelik yaşamı ve iş dünyasını hızla mobilize etmekle kalmıyor, pazarlamacılar için de tüketicilerini daha yakından tanımak ve onlarla bireysel düzeyde ilişkiler kurmak için elverişli bir ortam yaratıyor. Bu birebir ilişki kurabilme avantajının en önemli sonuçlarından biri de çoğumuzun gitgide artan sıklıkta karşılaştığı “kişiselleştirme” faaliyetleri.

Kişiselleştirme uygulamaları pazarlamacılar tarafından ürün ve hizmet geliştirmeden, iletişim, reklam ve promosyonlara, fiyat belirlemeden, müşteri ilişkileri yönetimi politikalarına kadar birçok alanda yaygın olarak kullanılmakta. Özellikle Internet pazarında gitgide daha fazla ilgi gören kişiye özel ürünler bunun başlıca örneklerinden biri. Artık tüketiciler spor ayakkabıdan tişörte, kalemden kahvaltı gevreğine, oyuncak bebekten masal kitabına, mücevherden bisiklete kadar sayısız ürünü çeşitli özellikleri ekleyip çıkararak tamamen kendi istekleri doğrultusunda oluşturabiliyorlar. Diğer yandan cep telefonlarımız ya da e-posta kutularımız “bize özel” tanıtım, reklam ve promosyon önerileriyle dolup taşıyor. Hatta Internet müzayedeleri ya da “kendi-fiyatını-kendin belirle (name-your-own-price)” modelleriyle ürün ya da hizmetler için ödenen bedeller bile kişiden kişiye değişebiliyor.

Peki bu kişiselleştirme uygulamaları her durumda tüketiciyi memnun ediyor mu, ya da her ürün, marka ve hizmet için avantaj sağlıyor mu? Pazarlamacıların bu tür faaliyetlere “teknoloji bunu yapılabilir hale getirdiği için” ya da “rakiplerden geride kalmamak için” iyi bir planlama yapmayı ihmal ederek girişmesi beklenen sonuçların elde edilememesine, hatta marka imajının zarar görmesine neden olabiliyor. Bu nedenle firmaların kişiselleştirme uygulamalarında birkaç anahtar noktada çok dikkatli ve özenli olmaları gerekiyor.

Bu tür uygulamalarda kaçınılması gereken en önemli hatalardan biri samimiyetsizlik. Hayatınızda sadece bir kez gittiğiniz bir otel ya da restorandan “siz değerli müşterimize özel” hitabıyla bir indirim ya da kampanya haberi geldiğinde kendinizi gerçekten özel hissediyor musunuz? Ya da çok uzun süredir kullanmadığınız bir kredi kartının müşterisi olarak size çok özel faizlerle kredi olanağı sunan bir teklif sizi düşündürüyor mu? Bu ve bunun gibi samimiyetsiz tekliflerin tüketiciler tarafından ilgi görme olasılığı oldukça düşük.

Kişiselleştirme çabalarının en belirgin sorunlarından bir diğeri de tüketici için anlamlı bir fayda sunamamakla ilgili. Bu tür faaliyetler müşteri tarafından da bir girdi (“input”) gerektiriyor. Ya firmaya kendinizle ilgili yüklü miktarda bilgi vermeniz ya da bir ürün ya da hizmeti istediğiniz gibi özelleştirmek için üzerinde bilfiil çalışmanız gerekiyor. Bunun karşılığında tüketici kendisine belirgin derecede fayda sağlayan bir sonuç elde etmek istiyor. Bu, herkestekinden farklı ve ilginç bir ürün ya da kendisini tanıyan bir kurumla çalışmanın sağladığı işlem kolaylığı olabilir. Örneğin, bir havayolu şirketi birkaç yıldır her Ramazan Bayramı’nda aynı uçuş hattını kullandığınızı farkederek bu kez size bayramdan bir süre önce cazip bir fiyatla aynı hat için teklifte bulunsa işte o zaman bunun gerçekten “size özel” ve iyi düşünülmüş, akıllıca planlanmış bir uygulama olduğu ve tüketiciye anlamlı bir fayda sağladığı söylenebilir. Bu fayda her zaman ekonomik olmak zorunda da değil. Bir Internet sitesinden daha önce yaptığınız alışverişlerin ve sizin kişisel özelliklerinizin dikkate alınması ve bir sonraki alışverişinizde size buna göre yeni tekliflerde bulunulması da basit, size doğrudan maddi kazanç sağlamayan, ama alışverişinizi kolaylaştıran ya da renklendiren bir uygulama. Belki milyonlarca çeşidin arasında kendi kendinize arayıp bulamayacağınız yeni ürünlerin önünüze konması anlamlı bir fayda örneği.

Diğer yandan gerçekten kişiye özel avantajlar sunabilen bu tür akıllı sistemlerin oluşturulması ve yönetilmesi oldukça ciddi bir yatırım gerektiriyor. Firmaların bu yatırımın getirisini sağlama çabaları da tüketicilere bazı ekstra maliyetler getiriyor. Kendi isteğinize göre tasarladığınız hatta üzerine isminizi yazdırdığınız bir spor ayakkabıyı üretip size yollayan firma, elbette bunun için standart bir spor ayakkabı için ödediğinizden biraz daha yüksek bir fiyat talep ediyor ve bu işin riskini de üstlenmenizi bekleyerek iade kabul etmiyor. Bu işin maddi boyutu. Bir de maddi olmayan maliyet var ki birçok tüketiciyi daha da zorlayan kısım belki de bu: bilgi verme maliyeti. Tüketiciler kişiselleştirme uygulamalarından faydalanabilmek için çok fazla bilgi vermek zorunda kalabiliyorlar. Ancak firmanın da bu bilgiyi almadan, az önce sözünü ettiğimiz anlamlı fayda sunan ve gerçekten kişiye özel olan teklifleri sunmaları kolay değil. Burada en akıllıca yaklaşım müşteri bilgisini toplama sürecini adım adım ve müşteriyi fazla yormadan yapmak. Müşteriler ilk kez alışveriş ettikleri bir Internet sitesinin kendilerini demografik özellikleri, ilgi alanları, daha önce Internet’ten satın aldıkları tüm ürünler, vs. gibi birçok konuda soru yağmuruna tutmasından kesinlikle hoşlanmayacaklardır. Bu bilginin bir kerede değil zaman içinde zenginleştirilip güncellenecek bir yapıda derlenmesini sağlayan sistemler firmalar için çok daha iyi sonuç verecektir.

Elbette müşteri bilgisini toplama sürecinin kişisel mahremiyeti zedelememesi da çok önemli. Hiç tanımadığımız, adını dahi duymadığımız firmalardan gelen tekliflerin bizi rahatsız etmesinin başlıca nedeni bu. Bu durumlarda sorduğumuz ilk soru: “Beni nereden buluyorlar ya da tanıyorlar?” oluyor. Kısacası kişiselleştirilmiş uygulamalar firma ile müşteri arasında mevcut ve sürekli bir ilişki varken marka ya da firma bağlılığını besleyebilir ancak hiç tanımadığınız yerden şahsınıza gelen bir teklif memnuniyetten önce soru işareti yaratarak firmanın marka imajını zedeleyebilir.

Özetle, kişiselleştirme uygulamaları çok iyi planlanması gereken ve öncelikle çok akıllı bir altyapı üzerine kurgulanması gereken faaliyetlerdir. Bu uygulamalar ancak kurumun müşteri verisini doğru zamanlamayla ve doğru biçimde derleyen ve bu bilgiyi anlamlandırabilen bir sistemi varsa; bunun da ötesinde bilgiye dönüşen bu veriyi yorumlayıp anlamlı pazar sunularına dönüştürebilecek pazarlama yöneticileri de mevcutsa müşteri memnuniyet ve sadakatini ciddi biçimde artırabilir, marka imajını olumlu yönde besleyebilir, uzun vadede de kar getirebilir. Ancak görünürde kişiselleştirme kisvesi altında kısa vadede kar elde etmeyi hedefleyen her türlü faaliyet firmaya hem maddi hem marka imajı yönünden zarar olarak geri dönecektir.

Bu yazı ChatterBoxtr.com‘da yayınlanmak üzere Hande Kımıloğlu tarafından yazılmıştır.

Ebru Baranseli - Sevgili Afşın Avcı, ChatterboxTr için hazırladıkları yazı dizisinden bahsedip, “Üniversite öğrencilerinin eğitimleri sırasında çalıştıkları veya çalış(a)madıkları işler” konusunda bana söz vermek istediklerini söylediğinde, konunun uzmanı olmadığım için yazamayacağımı düşündüm. Zira okurken çalışmak konusu diğer pek çok konu gibi Türkiye söz konusu olduğunda sosyolojik bir inceleme alanı kanımca. Yazı dizisine ait diğer iki yazıyı okuduğumda söyleneceklerin çoğunun söylenmiş olduğunu da farkettim.

Sevgili İpek Aral Kişioğlu, gerek kişisel deneyimlerini, gerekse uzmanı olduğu alanla ilgili bilgilerini anlaşılır ve akılda kalıcı bir şekilde paylaşmış. Okurken çalışmak isteyip de! çalış-a-mayanların psikolojik bahanelerini sıralayıp neden bahane olduklarını da açıklamış. Feyyaz Bicak ise üniversite öğrencisi olarak, okurken çalışmak fikrinin Türk aile yapısı ve kültürel faktörlerle ilgili bağlarına değinip, lise döneminde başlayan deneyimlerinden söz etmiş. Okurken çalışmak isteyenlerin karşılaşacağı olası tepki ve güçlerin yanısıra çalışmanın kattığı değerleri anlatmış.

Her iki yazı da konuyla ilgili endişeleri, nedenlerini, sonuçlarını ve aksi tercihin getirilerini çok yerinde saptamalarla dile getirmiş. Bir akademisyen olarak görüşüm istendiğinden, yazı dizisine katkımın kendi öğrencilik yıllarımdaki deneyimlerin yanısıra Anadolu Üniversitesi’nde, öğrencilere ait gözlemlerimi paylaşarak mümkün olacağına karar verdim.

Grafik Tasarım lisans yıllarında zorunlu staj yaptığım ajanstan yarı zamanlı iş teklifi gelmesiyle başlayan çalışma hayatı serüvenim, öğrenciliğim boyunca aynı tempoda sürdü. Öğrenim gördüğüm alanda çalışıyor olmanın sayısız avantajını yaşadım. Buna rağmen güçlükleri de oldu elbette. Tahmin edileceği üzre aileden gelen tepkiler ve ikna çabaları bu güçlüklerin başında geliyordu. Ailemin tek endişesi geç saate kadar çalışıyor olmamdı. Sonunda bu konudaki heyecan, istek ve hevesimi farkedip, arada uyarılar yapmak dışında okurken çalışmama ikna oldular, okul ve derslerimle ilgili herhangi bir endişeleri yoktu zaten. Çeşitli nedenlerle okuldan, hocalardan gelen tepkiler de vardı ancak bunlar tercihlerini bilinçli bir şekilde yapan ve sorumluluklarını yerine getirebilenler için sorun sayılmayacağından söz etmeye gerek görmüyorum. Belki baskı altındayken farkında olmayabilirsiniz ancak hayatınızla ilgili en doğru kararlar sorumluluğunu kimsenin üzerine atamayacağınız, olası risk ve sonuçlarını göğüslemeye hazır olduğunuz kararlardır. Diğer yandan, Grafik Tasarım, Sinema- Televizyon v.b. uygulamalı alanlarda okurken çalışmak, def-i bela kabilinden yapılacak bir stajdan çok daha önemli deneyimler kazandırır. Bu deneyimler ilgili bilgisayar programlarını, teknik ekipmanı kullanmak, alışmak,  teknik  anlamda beceri kazanmanın yanısıra problem çözmek, araştırma yöntemleri ve fikir bulmak gibi önemli adımları kapsamaktadır. Sözünü ettiğimiz bu adımlar ne kadar erken hayatınızın bir parçası haline gelirse o kadar hızlı ilerler ve o kadar kolay disipline olabilirsiniz. Özellikle bilgi ve iletişimin bu denli önemli olduğu,  iletişim teknolojilerinin hızla değiştiği bir zamanda yaşıyorsanız elinizdeki en önemli anahtarlardan biri şüphesiz bu deneyimler olacaktır.

Okurken çalışmanın avantajlarını, akademisyen olduktan sonra bu defa öğrencilerim sayesinde gördüm. Öncelikle onları sektöre hazırlarken bilginin dışında tecrübelerinizi de paylaşmanız önem arzetmekte.  Mezun olduktan sonra sektörde çalışmayı tercih etmeyip (ki bu durumda bile mezuniyet sonrası bir süre sektörel tecrübe kazanmalarını öneririm), akademisyen olmaya karar verenlerin de doğal olarak bu deneyime ihtiyacı olacaktır. Zorunlu staj programı öğrencileri çalışacakları alana hazırlamaya yönelikse de çalışma hayatının sağlayacağı özgüven, sorumluluk bilinci, ekip çalışması disiplini yanısıra ekonomik getirilerin de önemli bir motivasyon olduğu açıktır.

Okurken çalışmak isteyen öğrenciler, aşırı sahiplenmiş aile, kültürel, çevresel ve psikolojik faktörleri bir şekilde aşıp çalışma hayatına atılmaya kararlı oldukları noktada da iş seçimi ve iş bulmak gibi sorunlarla başbaşa kalacaklardır. Bu aşamada yaşadıkları iyi ve kötü her tecrübe önemli birer ders niteliğindedir. Kendi alanları dışında, farklı söktörel deneyimler de kişisel gelişim açısından katkılar sağlayacaktır. Bir de okudukları üniversitelerin öğrencilerine sunduğu çalışma olanakları bulunmaktadır. Anadolu Üniversitesi’nde farklı birimlerde pek çok öğrenci, öğrenci işçi statüsünde çalışmaktadır. Öğrenciler ders programlarına uygun saatler dahilinde, yemekhanelerden, televizyon stüdyolarına, grafik tasarım ofislerinden, fakülte ve yüksekokullara, etkinlik organizasyonlarından, kütüphaneye, radyoya, basımevine kadar çeşitlilik gösteren birimlerde talepler ve kişisel tercihleri doğrultusunda kendi alanlarında veya alan dışı çalışma imkanına sahipler. Bu sayede çalışma hayatını okul programalarını da aksatmayacak bir takvimle deneyimleme fırsatı bulmaktadırlar. Öğrenciler çalıştıkları saat üzerinden belli bir miktarda ücretlendirilmekte bu sayede kişisel gelirlerine de katkı sağlamaktadırlar. Öğrenci işçi olarak çalıştıkları dönemi önemli bir iş tecrübesi olarak cv’lerine de eklemektedirler.

Üniversite dönemi kalıcı arkadaşlıkların, eğlencenin, birey olma yolundaki mücadelenin, kişisel gelişim, değişim ve dönüşümün en yoğun olduğu dönem olarak değerlendirildiğinde, bu dönemde kazanılan iş tecrübesinin önemi biraz daha ortaya çıkmaktatır. Eskişehir gibi üniversite şehri olarak anılan, öğrenci nüfusunun yoğun olduğu şehirlerde çalışma deneyimi kazanmanın diğer şehirlere oranla çok daha kolay olduğunu düşünüyorum. Ailesinden uzakta okuyan öğrenci, henüz şehre geldiğinde kendi ayakları üzerinde durma adına ilk tecrübesini edinmiştir. Kaldığı yurtta veya kiraladığı evde kendi kararlarının önemini, sorumluluklarını ve hayatının bu kararlar doğrultusunda şekilleneceğini ister istemez farkedecektir. Birey olma yolundaki bu ilk adımı okurken çalışma kararı/tercihi izlerse bu kişisel gelişimi adına önemli bir fırsat olacaktır. Üniversitenin ve şehrin sunduğu olanaklar dahilinde bu fırsatın değerlendirmesi hiç de güç değildir. Sadece istek ve heyecan işidir.

Farklı şartlar insanlara farklı katkılar sağlar, önemli olan farkındalık çünkü ancak farkettiğinizde gayet kötü bir tecrübenin bile size olan olumlu katkısını görebilir ve değerlendirebilirsiniz. İlerlemek, karşınıza çıkan olumsuzluk ve engelleri yeni stratejiler, yeni yöntemler geliştirmek için kullandığınızda mümkün olacaktır. Tek bir amaca motive olup, tek yönde yol almaya çalışmaktansa olasılıklara da açık olmanızı öneririm. Böylece sadece bir yolculuk yapmak yerine manzaranın da tadını çıkarma imkanı bulacaksınız. Başarılar dilerim.

Dizinin ilk iki yazısına buradan ulaşabilirsiniz: Okurnen Çalışmak… Ama Nasıl?(1), Okurken Çalışmak… Ama Nasıl?(2)

Bu yazı ChatterBoxtr.com‘da yayınlanmak üzere Ebru Baranseli tarafından yazılmıştır.

Feyyaz Bicak - Öğrencilik süresinde, özellikle de üniversite eğitimi sırasında yarı zamanlı işlerde çalışarak boş zamanlarını değerlendirmek çoğu Türk gencinin pek de alışık olmadığı bir tercih. Aslında pek çok ülkede öğrencilerin üniversite yıllarında yan işlerde çalışıp kişisel bütçelerini yaratmaları çok önemli bir deneyim. Ülkemizde gerek kültürel yapı gerekse aile içi yaşamsal sorumluluk geleneği gereği gençler ve aileleri bu okurken çalışma fikrine temkinli yaklaşmaktalar. Bu önyargıyı görmezden gelip, çalışmanın kişisel gelişimine katkısını da fark edebilen bir öğrenci, günümüz şartlarında kendisini etrafındaki birçok insandan “farklı” kılma yolunda önemli bir kazanım edinebilir.

Gerçek anlamda sorumluluk alarak çalışmanın, kendi öz kazancının hesabını tutmanın, çok farklı insanlarla tanışıp onların deneyimlerinden yararlanmanın, yapabildiklerinin ve yapamayacaklarının ayırdına varmanın tadını ilk olarak lise yıllarında tatmıştım. Yaz aylarında bir plajda büfede çalışarak kazandığım ilk paranın tadını hala unutmam. O günlerde en büyük amacım zaten bütün yaz denize girdiğim yerde eğlenceme ufak bir heyecan ve maddi anlamda cebime katkı sağlamaktı. Daha sonraları üniversitede fuar görevlisinden bir hazır giyim mağazasında tezgâhtarlığa, barda garson olarak çalışmaktan anketörlüğe kadar çok farklı işlerde çalışma imkânım oldu. Üstelik bunlardan bazılarını yurtdışında da tecrübe etme şansım oldu.

Kuşkusuz bunları yaparken aynı zamanda okula gitmek biraz zorlayıcı olabiliyor; ancak okurken bu tip işlerde çalışmanın faydasını gördükçe bu zor durumun aslında çok değerli bir yatırıma dönüştüğü gerçeği sizin kendinizi daha iyi hissetmenizi sağlıyor.

Okurken çalışmanın belki de en olumsuz yanı ülkemizde çok farklı tepkilerle karşılaşıyor olmanız. Aldığınız tepkilerin çalışma kararınızda ve iş seçiminizde engelleyici etkileri olabilir. Böyle durumlarda yapmanız gereken gerçekten çalışmayı isteyip istemediğinizdir. Bu kararı gerçek anlamda verirseniz genellikle etrafınıza çok da aldırmıyorsunuz.

Aldığım olumsuz tepkilerden çok olumlu tepkilerin ne kadar motive edici olduğundan bahsetmek istiyorum. Çalışmanın ne kadar önemli ve değerli bir etkinlik olduğunun farkında olan tanıdıklarınızın takdirlerini kazandığınızda ve kendinizde olan pozitif gelişmeleri fark ettiğinizde okurken çalışmanın hazzını gerçek anlamda alacağınıza eminim.

Yarı zamanlı çalışma deneyimleri sayesinde normal zamanda öğrenmesi zor pek çok şeyi farklı deneyimlerle beraber yavaş yavaş hazmederek öğrenme fırsatı bulabilirsiniz. Okurken çalışma esnasında aldığınız her görev, her sorumluluk sizin iş tamamlama, iş süreçlerini planlama, zamana göre kendini ayarlama gibi aslında profesyonel iş yaşamında da çok gerekli olan birçok yetiyi pratik etme ve kazanma yolunda size yardımcı olur. Özellikle Avrupa Birliği ülkeleri ve Amerika Birleşik Devletleri’nde bu bilinçle yola çıkan birçok genç, üniversite yıllarında çalışma yolunu seçer.

Bizim ailelerimiz çoğunlukla okurken çocuklarının çalışmasına karşı durmaktadırlar. Bunun en büyük nedeni kültürel özelliğimiz olarak ebeveynlerin çocuklarına “dadı”lık yapma niyetlerinin yıllar geçip çocukları büyüse de yok olmamasıdır. Aile içinde bu kol kanat germe her zaman maddi olarak destek olma durumu bizi, yani gençleri çalışma hayatına daha geç katılmaya yönlendirmektedir.

Üniversite yıllarınızda çalışmış olmanız sizin için geleceğe yönelik yaptığınız önemli bir yatırımdır. İş hayatı belirli temel prensipler ışığında değerlendirildiğinde en basit işletmeden tutun en büyük kurumsal ölçekli firmalara kadar özünde çok da farklılık göstermez. Yani bir iş için temelde yapılan şeyler benzerlik gösterir. Aldığınız görev veya pozisyonunuz ne kadar farklı olursa olsun bazı ana çalışma prensipleri ve alışkanlıklar değişmez. İstenilen şeyi zamanında yerine getirme, iş arkadaşlarıyla olan diyaloglarımız, sorumluluk anlayışımız gibi maddeler işe göre şekil değiştirse de  paralel bir bağla birbirine bağlıdır. Kendisini iyi yönde çalışma disiplini ve insan ilişkileri dahilinde geliştirmiş birisi bunun faydasını kuşkusuz görecektir. İşte bütün bunları öğrenmeye başlayabileceğimiz nokta da okurken bulduğumuz işler olarak göze çarpmaktadır.

Hepimiz yarattığımız değerlerle, ürettiklerimizle varız. Bu yüzden üniversite hayatı gibi en üretken en dinamik çağımızda yarı zamanlı da olsa çalışmak size de güzel bir fikir olarak geliyorsa hiç çekinmeden en yakın fırsatları değerlendirmeye bakın. Böyle yaparak hem deneyimlerinizi arttırıp kendinizi hiçbir kursta, sertifika programında edinemeyeceğiniz bilgi ve tecrübelerle donatabilir hem de maddi anlamda bütçenizde oluşacak katkıyla bir şeyler üretmenin tadına varabilirsiniz. Toplumda yüzde yüz “tüketici” olarak yaşamaktan sıkılanlara duyurulur: “Çalışmak ister miydiniz?”

Dizinin ilk yazısına buradan ulaşabilirsiniz: Okurnen Çalışmak… Ama Nasıl?(1)

Bu yazı ChatterBoxtr.com‘da yayınlanmak üzere Feyyaz Bicak tarafından yazılmıştır.

İpek Aral Kişioğlu – Üniversite yıllarında çalışmak veya çalışmamak bir tercih meselesidir. Sözün özü ile çalışmayı tercih eden bir genç her ne koşul olursa olsun kendisine yapacak iş bulur. Tercih etmeyen de serbest vaktini gönlünce değerlendirebilir. Bu iki seçim için kimsenin hiçbir şey demeye hakkı yoktur. Ama bir de “ben çalışmak istiyorum ama yapacak iş bulamıyorum” diyen ve sayısı oldukça kabarık bir kitle vardır ki, bu grup ileride iş hayatında da aynı hayat politikasına devam ederler: “Ben yapmak istemiştim ama imkan verilmedi, ben etmek istemiştim ama yol gösteren olmadı”. Bu yazı üniversite yıllarında çalışmak isteyip de “kendisine uygun” işi bir türlü bulamayan gençler için yazıldı. Lütfen çok dikkatli okuyun.

Üniversite yıllarında çalışan gençlere örnek olarak kendimi rahatlıkla verebiliyorum. Ailemin maddi durumunun fazlasıyla iyi olmasına rağmen okul yıllarımı uzatmak pahasına burnumu sokmadığım iş, çalmadığım kapı kalmamıştır neredeyse. Sigorta satmaktan çevirmenliğe, hosteslikten dergi yazarlığına, halkla ilişkiler elemanlığından anketörlüğe, hamburgercilikten garsonluğa bir üniversitelinin yapabilme imkanı olan her işe girdim, çalıştım. Bireysel gelişimimde büyük faydasını gördüğüm bu deneyimlerim sırasında yaşadıklarımı üç gruba ayırarak değerlendirmek ve sizlerle paylaşmak istiyorum. Bu değerlendirmelerimi okurken eminim size de kafanızdan geçen birçok soruya ve sorgulamaya cevap bulacaksınız. Belki kendinizi de bir parça yargılayacak, eleştireceksiniz.

Birinci değerlendirmem çalışma girişimlerim esnasında ailemden, arkadaşlarımdan, çevremden aldığım tepkiler üzerine olacak:

a. Aileden tepkiler: “Maddi durum olarak hiçbir ihtiyacın yokken nereden çıktı bu çalışmak? Derslerin ne olacak?” Eğer ailenizin maddi durumu iyi ise yukarıda yazılı cümleler çalışmak isteyen bir gencin ebeveynlerinden en sık duyabilecekleri tepkilerdir. Bunun ötesinde çalışılmak istenen işin aileyi “utandırabilecek” nitelikte görüldüğü de olur. Mesela garsonluk. “Neee, benim kızım başkalarının tabaklarını mı taşıyacak? Yahu sen evde tabak taşımıyorsun, çok istiyorsan evdekileri taşı, ben sana üstüne para vereyim”. Olay bu noktaya vardığında gencin yapması gereken, gerçek istenilenin “garsonluk” değil, “çalışmak” edimi olduğu konusunda ailesini ikna etmesidir. Dersler ile çalışmanın eş zamanlı yürüyebileceği üzerine aileyi ikna etmek aslında kolaydır. Önce siz çalışmak konusunda kendinizi ikna edebildiniz mi, onu çok iyi sorgulayın.

b. Arkadaşlardan tepkiler: Arkadaşlardan gelen tepkileri üçe ayırabiliriz:

“Aaaa, harika, çok sevindim, keşke ben de çalışabilsem.” Son derece motive edici, destekleyici bir tepkidir ama bu tepkiyi vereni umulanın tersine azdır. En yakın arkadaşlar bile bu çalışma girişiminin gerisinde olumsuzluk ararlar. Bu aslen bizim milletimizin bir hastalığıdır; her şeyde olumsuzluk aramak. Hele ki çalışacağınız iş beğenilmez ise, mesela bir hamburgecide çalışacaksanız, bir perakendecide kasiyerlik yapacaksanız “hiç” olumlu tepki beklemeyin. Olumlu tepki veren arkadaşınız olursa da o kişiyi bir ömür kaybetmeyin.

“Hmm, neden ki? İhtiyacın mı var?” İkinci tepki merhamet içerir. Çalışmayı, üretmeyi insani bir dürtü olarak içlerinde yaşamayan, tüketici niteliğindeki arkadaşlarınız size yoğun bir acıma hissi duyacaklardır. Hiç umursamayın, gülün geçin.

“Iğğ, garsonluk mu?” Bu son tepkiyi veren kişileri hele arkadaş sıfatına hiç layık görmeyin derim. Bu kişiler bir ömür kendilerini taşıyacak ebeveyn, arkadaş, eş, dost, müdür peşinde olan, etiket meraklısı tiplerdir. Emeğe saygısı olmayanın ne kendisine, ne de başka bir şeye saygısı yoktur.

c. Çevreden tepkiler: Çevreden gelen tepkileri de üçe ayırabiliriz:

“Xyz’nin kızı hem okuyup, hem çalışıyormuş, aferin ona.” Örnek ebeveyn sıfatına sahip anne babaların veya büyüklerin vereceği tepkidir. Elbet içlerinde birçok kaygı vardır çalışma süreci adına ama çalışma girişimi ister olumlu, ister olumsuz sonuçlansın, her zaman çocuklarının arkasında duracaklarının  mesajını verirler bu şekilde ve ülkemizde maalesef pek azı bu tepkiyi verir.

“Xyz’nin oğlu garsonluk yapıyormuş, durumları mı kötü acaba?” Arkadaşlarınızdan alabileceğiniz ikinci tepki frekansındaki bu söylem yine bol miktarda merhamet, hatta acıma içerir. Siz önemsemeyin bu tepkileri ama unutmayın sizin için önemli olmasa bile aileniz kendileri için böyle sözlerinden sarfedilebilecek olmasından kaygılanabilirler. Onları ikna etmek yine size, kendinize olan güveninize, çalışma kararlılığınıza bağlıdır.

“Xyz’nin kızı tezgahtarlık yapıyormuş, ayıp valla, böyle bir aile … tıh tıh tıh” Bu tepkiyi veren çevrenizdeki insanlar ile ilişkinizi keserseniz siz bir şey kaybetmiş olmazsınız. Hatta hayat adına iyi de bir temizlik yapmış, yeni ve nitelikli insanlara bünyenizde hem zihinsel, hem de ruhsal yer açmış olursunuz.

İkinci değerlendirmem çalışmak isteyip de kendisine “uygun” iş bulamayanların bahanelerini içerecek ve onların aslında gerçeten çalışmak istemedikleri konusunda onları bir parça düşündürecek;

Bahane 1: “Hiçbir işin saati bana uymuyor!” Artık iş piyasasında, özellikle perakendecilik ve hizmet sektörlerinde üniversiteli gençlere yönelik birçok yarı zamanlı (part-time) iş mevcut. Kısacası bu bahaneniz baştan sona yersiz. Burada sorgulamanız gereken aslında tümüyle kendinizsiniz. Siz neden çalışmak istiyorsunuz? Yaptığınız ilgi çekmek amaçlı bir şımarıklık mı, yoksa gerçekten emek mi harcamak istiyorsunuz bir konuda, bir yolda? Eğer gerçekten emek vermekse neden Migros’da part time kasiyerlik veya tezgahtarlık yapmaktan, bir konfeksiyon mağazasında tezgahtarlık, bir pizzacıda garsonluk, fuarlarda veya promosyon faaliyetlerinde stand başında durmaktan imtina ediyor, bu işleri beğenmiyorsunuz? Yoksa sizin kaygınız başka mı? Lütfen alt bahaneyi okuyun.

Bahane 2: “Arkadaşlarım beni küçümser, rezil olurum.” İşte aslında iş piyasasında pek çok iş imkanı varken, çalışmak isteyip de binbir bahane üreterek çalışmayan gencin ana kaygısı : Arkadaşları karşısında küçük duruma düşmek, rezil olmak. Eğer böyle bir kaygı taşıyorsanız içinizde, sizin ciddi anlamda üstesinden gelmeniz gereken kompleksleriniz var demektir. Sınırsız şekilde Amerikan hayat tarzına özenen bir üniversite gençliğimiz var. Gençlik dizilerinde pizzacıda çalışan genç yakışıklı aktörü ve aktrisi gördüklerinde “keşke biz de böyle olabilsek, çalışabilsek” derler ama ben şimdi “gel o zaman benim pizzacımda garsonluk yap” desem, ölsem getirtemem o gençleri dükkanıma. O gençleri Burger King’de part time çalıştıramam, Pizza Hut’da servise sokamam. Neden, çünkü işi küçümserler, işi küçümsedileri için rezil olacaklarını düşünürler. O zaman bu zincirleme reaksiyondan kendilerine bu dükkanlarda servis yapan insanları genel olarak küçümsemektedirler sonucunu çıkartabiliriz ki, bu da ciddi bir “saygısızlık, kibirlik” problemidir ve kişi adına hiç de parlak bir durum değildir.

Şimdi çok klişe ama gerçek birkaç cümle yazacağım : Amerika Birleşik Devletleri neden  Amerika Birleşik Devletleri ? Çünkü onlar bu işleri küçümsemiyor, çünkü onlar emeğe bize kıyasla çok daha fazla değer veriyor. Onlar üniversite yıllarında gidip dünyanın en iyi şirketinin en iyi bölümünde çalışamayacaklarını, oralarda çalışabilmek için çok daha farklı şeylerin gerekli olduğunu biliyorlar. Ama boş da oturmak istemiyorlar, üretkenliği tercih edip, bir de cep harçlıklarını çıkartıyorlar. Hayat hep tercihlerden ibaret. Siz peki neyi tercih ediyorsunuz? “Sözde” rezil olmamayı mı?

Bahane 3: “Benim okuduğum konuya hiçbir faydası yok!” Bu iş hayatına yeterince geniş açıdan bakmayan gençlerin ürettikleri en tipik bahanedir. Kasiyer olmanın, tezgahtarlık veya garsonluk  yapmanın bana ne faydası olur ki? Oysa ki bilmiyorsunuz ki, ileride yapacağınız iş de özünde bunlardan farklı olmayacak aslında. Ya birinin para işlerini yürüteceksiniz ya birine birşeyleri satmaya, pazarlamaya çalışacaksınız ya da birileri için bir şeyler üreteceksiniz. Üniversite yıllarındaki çalışmalarınızla, gerçek hayattakilerin iş disiplini bakımından farklı olduğunu hiç sanmayın. Zaten üniversite öğrencisi halinizle gidip çok büyük şirketlerin çok önemli pozisyonlarında çalışmayı hayal ediyorsanız, ayaklarınızı  yere basmanızı şiddetle öneririm.

Bahane 4: “Parası yeterli değil.” Günümüz dünyasında alem-i cihan olsanız “üniversite öğrencisi” sıfatı ile ne kazanmayı hayal edebilirsiniz ki? Dilerim hayalleriniz gerçekleşir ama gerçek hayatta kazanacağınız miktar iki sıfırlı rakamları geçmez. Üniversite yıllarında çalışmanın amacı elbet üç beş kuruş kazanmaktır ama asıl amaç hiçbir zaman maddi olmamalıdır. Keza gerçek hayata atıldığınızda da ana amacınız para olmamalıdır. Yapacağınız iş, öğrenecekleriniz, başarılarınız sizin ana dinamonuzdur, para değil. İyi çalışır, hedefleriniz tutturursanız zaten maddi açılım eninde sonunda gelir.

Üçüncü değerlendirmemde ise üniversite yıllarındaki tecrübelerimin bana kazandırdıklarını birkaç kelime ile toparlamaya çalışacağım;

1. Üniversite yıllarındaki işlerim kendime olan güvenimi açıkça sınadığım ve başkaları tarafından acımazsızca sınandığım ilk hayat tecrübelerim olmuştur. Kendimin farklı boyutlarını, yeteneklerimi ve eksiklerimi görmemi sağlamıştır.
2. Sorumluluk altına girmek, belirli bir performansı tutturmak gibi zorlayıcı unsurlarla iş boyutunda ilk karşılaşmamdır.
3. Uluslararası şirket, aile şirketi kavramları arasındaki büyük farklılıkları, kurum kültürünün ne olduğunu yaşayarak öğrenmemi sağlamıştır.
4. İş arkadaşlıklarının okul ortamındaki arkadaşlıklardan çok farklı olduğunu yaşayarak erkenden görmemi, anlamamı sağlamıştır.
5. Hayatta neyi yapmak istediğimi değil de neyi istemediğimi anlamamı çok net görmemi sağlamıştır.
6. Tümüyle kendime ait parayı kazanmanın keyfini bana yaşatmıştır.
7. Üniversite eğitiminin ne kadar önemli olduğunu kavramamı sağlamış, üniversite eğitimine yönelik eski yargılayıcı gözlüğümü çıkartıp, bende kalan yıllarımdan maksimum faydayı çıkarma bilincini yaratmıştır.
8. Farklı insan karakterleri, farklı kültür, sosyal yapı ve yaş gruplarından gelen insanları yakından tanıma fırsatını bana vermiştir. Aklın yaşta değil, başta olduğunu ciddi anlamda anlamamı sağlamıştır.
9. Bir kurumda çok nitelikli insanların yanında çok vasatların da olabileceğini ve bu gerçekle birlikte yaşamayı öğrenmem gerektiğini göstermiştir.
10. İş hayatında kesinlikle olmaması gereken kaba davranış, taciz, özetle mobbing ile tanışmamı ve yaşadıklarımı sorgulayarak hızlı şekilde benzer durumlara karşı bilinçlenmemi sağlamıştır.
11. Başarılı profesyonellerin sözlerinden, gözlerinden, bedenlerinden taşan coşkuları, iş disiplinleri, saygınlıkları, iyimserlikleri ve güleryüzlülükleri gibi ortak özelliklerini yakından yaşamamı sağlamıştır.

Cümlelerimin sonuna gelirken yukarıda yazılanları okuyan gençlerin şimdi kendilerine sadece bir soruyu sormalarını ve cevabını hemen değil de, bir iki gün iyice düşünerek vermelerini istiyorum: Siz gerçekten çalışmak istiyor musunuz?

Bu yazı ChatterBoxtr.com‘da yayınlanmak üzere İpek Aral Kişioğlu tarafından yazılmıştır.

Çağlar Erol Türkiye’nin en başarılı girişimcilerinden biri. Özellikle Çember.Net ile bu başarısını kanıtladı. Başarılı Çember.Net girişiminden sonra şimdi enerjisini başka internet projelerine veriyor. ChatterboxTr için yaptığımız röportajda kendisinin Türkiye’de girişimcilik, e-business gibi konularda çok önemli tavsiyelerine ve görüşlerine rastlayacaksınız.

Aldığınız eğitimleri şu anki bulunduğunuz yer çerçevesinde değerlendirirseniz size nasıl katkı sağladı?

Ben Boğaziçi Üniversitesi Elektrik Elektronik Mühendisliği ve İşletme Master mezunuyum. Boğaziçi’nde aldığım eğitimin, ya da daha doğrusu Boğaziçi’nin insan yetiştirme biçiminin, iş yaşamımda bana kesinlikle çok büyük katkısı oldu. Lisans yıllarında çok iyi bir öğrenci sayılmazdım, derslerin önemli bir kısmını kaçırır, yalnızca sınav zamanı ders çalışır, çoğu ödevi vermezdim. Bu da Elektronik gibi bir bölümde ortalamanın epey altında kalmanız demek. Ama bu süreçte okulun sosyal aktivitelerine sürekli katıldım. Bir çok kulübe üye oldum, bölüm kulübünün yöneticiliğini yaptım. Okurken iş yaşamına girdim, bu da çok önemli bir tecrübeydi. Masterda daha iyi bir öğrenci oldum, ve tabii ki İşletme Bölümü’ndeki bu değerli eğitimin, girişimcilik serüveninde bana çok ciddi katkısı oldu. Kendi işinizi yapmaya başladığınızda, iş yönetimiyle, muhasebeyle, finansla ilgili bilgi sahibi olmak, bu hayati konularda kendinize daha çok güvenmenizi sağlıyor.

Bir üniversite öğrencisi bugün Türkiye’de ne yaparsa kariyerini ve dolayısıyla kendini farklılaştırabilir?

Üniversite öğrencilerinin önemli bir kısmı, üniversiteyi lisenin devamı bir okul gibi görüyorlar. Eğer akademisyen olmak gibi bir planları yoksa, üniversite yıllarında bir iş tecrübesi, mezuniyette kendilerinin birkaç adım önde olmasını sağlayacaktır. Okurken çalışmak yalnızca cep harçlığını çıkartmak amacını taşımaz. Bu aynı zamanda iş yaşamına bir ilk adımdır; işveren için önemli ayırt edici bir etken olmasının yanı sıra öğrenci için de mezuniyetten sonra ne yapmak istediğine karar vermesine yardımcı olacak bir deneyimdir. Ben öğrenciyken iki farklı internet şirketinde yarı zamanlı çalıştım, ve şimdi de kendi internet şirketime sahibim. Yarı zamanlı iş tecrübesi, benim yaşamım için okuduğum bölümden daha belirleyici bir rol oynadı.

Akademik başarı ve kabarık bir staj defteri profesyonel hayatta ne kadar önemli?

Kabarık bir staj defterinin en büyük şirketler dışında bir önemi olduğunu düşünmüyorum. İyi notlar ise genellikle önemlidir. Ben açıkçası lisans döneminde daha iyi notlara sahip olmadığıma üzülürüm. Mezuniyet ortalamasının 3’ün üzerinde olması, mezun olduktan sonra dilediğiniz işi seçmenizde size kesinlikle önemli bir destek sağlar.

Üniversite sırasında yaptığınız ve bugün burada olmanızı sağlayan şeyler neler?

Üniversitede yarı zamanlı işlerde çalışmam, kulüplerde görev almam, ve en azından son iki yıl derslerime daha çok ağırlık vermem (özellikle keyif aldığım konularda olanlara) benim bugüne kadar yaptıklarımı başarabilmemde büyük önem taşıyor.

Bir üniversite öğrencisine verebileceğiniz 3 öneri ne olabilir?

-          Not ortalamanızı 3’ün üzerine çıkarmaya çalışın

-          Bunu başaramıyorsanız öğrenci kulüplerinde aktif görev alın, hem de ilk yıldan itibaren.

-          Her durumda, yarı zamanlı bir işte çalışın.

Mümkünse bu üç şeyin hepsini yapın.

Önümüzdeki yıllardaki stratejileriniz, hedefleriniz neler? İnternet yatırımlarına devam mı?

Ben iş yaşamında tecrübeli olunan konuların üzerine gitmek gerektiğine inanıyorum. Hedefim, internet konusunda bugüne kadar edindiğim tecrübelerimi bundan sonra da değerlendirmeye devam etmek. Yani evet, internet yatırımlarına devam edeceğim. Şu an kredi, kasko, ADSL gibi alanlarda hizmet karşılaştırma platformu Enuygun.com adındaki projem sürüyor. Ayrıca online sağlık alanında doktorsitesi.com’un da ortağıyım. Kısa bir süre sonra klasik bir dikey classifieds sitesine ortaklığım olacak; şu an şirket kuruluş aşamasındayız. Yine bu alanlarda benzeri yatırımları elimden geldiğince sürdürmeyi hedefliyorum. Umarım bu süreçte başarılı çıkışlar da yakalayabilirim; bu  yeni yatırımlar için yeni finansman olanağı demek olur.

E-Business’ta son trendler sizce neler? Neler planlanıyor, sektör nereye doğru gidiyor?

İnternet dünyası doğası gereği çok hızlı gelişiyor. Son dönemde belirli girişimlerin isimlerini daha yoğun olarak duymaya başladık. Önümüzdeki dönemde sosyal platformların bir sonraki aşamada para kazanmaya daha büyük ağırlık verecekleri bir süreci izleyeceğiz. Burada nasıl gelir modelleri yaratılacağını ben de çok merak ediyorum.

Daha uzun vadede, önümüzdeki on yılda internetle büyümüş olan neslin iş yaşamına tam olarak girişini göreceğiz. Bu yönelim, online harcamanın boyutlarındaki inanılmaz artışa neden olacak. Artık interneti öğrenmeye çalışan değil, onsuz bir yaşamı bilmeyen profesyonellerin dönemi başlıyor. Yani internetten para kazanmak için gerekli ortam yeni yeni ortaya çıkıyor. Bugünün geleneksel servislerinin önemli bir kısmının internete çok daha büyük ağırlık kaydıracağını göreceğiz. Yani aslında yeni jenerasyon, interneti kendi ihtiyaçlarına göre biçimlendiriyor olacak.

Sizce Türkiye E-business’ı iyi takip edip yönetebiliyor mu?

Türkiye’de son dönemde çok başarılı projeler çıkmaya başladı. Ayrıca beni mutlu eden bir şekilde, gençlerin internet girişimciliğine hem ilgileri, hem de bu konuda bilgileri çok fazla. Benim başladığım dönemle (ki beş yıl bile olmadı) karşılaştırdığımda inanılmaz bir fark söz konusu. Bir beş yıl sonra neler olabileceğini hayal bile edemiyorum. Burada yerel projelerden uluslar arası projelere acilen geçmemiz gerekiyor. Bu konuda az sayıdaki şirketin, girişim sermayesinin bir desteği mevcut. Ama bu yeterli değil. Hızlı bir şrkilde ülke olarak global projelere ortam hazırlamalıyız. Devletin buna ilgisi tabi ki yok, ama daha çok sayıda özel şirketin – büyüklerin – bu yöndeki projelere desteğinin sağlanabileceğini umuyorum.

Bir girişimciyi karakter olarak ele alırsak nasıl bir karaktere sahip olmalı?

Girişimcilik, hırs, inanç ve çalışkanlık gerektiriyor. En azından başarılı bir girişimcinin… Girişimin başlangıcında, hatta başarının ucu görünene kadar, etrafındaki insanlar ona destek olmayacaktır. Bunun nedeni, ülkemizde insanların genel olarak riskten – belki de haklı olarak – çok çekinmeleri. Destek görmeksizin bir amaç uğruna yol alabilmek, hem hırs, hem inanç gerektiriyor. Çalışkanlık da işin başarıya ulaşması için en önemli etken. Girişimci, maaşlı çalışan bir kişiye göre en az üç kat daha fazla çalışır diye düşünüyorum. İş size aittir, belirli hedefleriniz vardır, ve bunu başarmak için tüm yaşamınızı ortaya koyar, uyanık olduğunuz her dakika çalışırsınız.

Yoğun iş temposu sırasında motivasyonunuzu ayakta tutan şeyler nelerdir?

Benim için eşimle birlikte çalışıyor olmam büyük bir şans oldu. Açıkçası kişiliklerimiz hiç benzemiyor, ve bu da bize büyük katkı sağladı. Benim moralim herhangi bir şeye bozulduğunda, demotive olduğumda, genellikle o olaylara farklı bir açıdan bakmamı sağlayarak beni rahatlatır. Tabi aynı şey benim için de geçerli. Bir çok insan eşiyle birlikte çalışıyor olmanın kötü bir şey olduğunu düşünür; ama hem tamamen güvenebileceğiniz bir ortağa sahip olmak, hem işte uzun saatler geçirdiğinizde eşinizin size kızmaması (çünkü kendisi de o süreçte yanınızdadır) bence bir girişimci için büyük bir şans.

Son olarak başarı denince aklınıza gelen ilk üç şey nedir?

Çalışmak, azim, şans.

Çağlar Erol’a sorularımıza verdiği cevaplar için teşekkürler ve iş hayatında başarılar diliyoruz.

Bu röportaj ChatterBoxtr.com‘da yayınlanmak üzere Afşın Avcı tarafından hazırlanmıştır.